Η μεταλλευτική ιστορία της Μήλου

Το ντοκιμαντέρ της S&B Βιομηχανικά Ορυκτά μας ταξιδεύει στη Μήλο και στην μεταλλευτική της ιστορία. Στα προϊστορικά χρόνια πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι στην Μήλο γίνονταν εξόρυξη οψιδιανού (οψιανού) λίθου πριν καν ακόμη κατοικηθεί το νησί. Πάντως σίγουρα μετά την κατοίκηση της Μήλου γινόταν επεξεργασία του οψιδιανού και εξαγωγή του. Ο οψιδιανός της Μήλου υπάρχει διασπαρμένος σε πολλές και διάφορες προϊστορικές θέσεις.

Ο οψιδιανός είναι ένα σκληρό ηφαιστειακό πέτρωμα που έχει την ιδιότητα κατά την επεξεργασία του να σχηματίζει λεπτές λεπίδες με κοφτερές αιχμές, πράγμα χρησιμότατο την εποχή του λίθου για την κατασκευή εργαλείων και όπλων. Ο οψιδιανός της Μήλου που βρέθηκε στο σπήλαιο Φράγχθι στην Αργολίδα, σε στρώματα που χρονολογούνται στην παλαιολιθική εποχή, μας αποδεικνύει ότι η μεταλλευτική ιστορία του νησιού άρχισε τουλάχιστον 13.000 χρόνια πριν.

Η εξόρυξη και η επεξεργασία του οψιδιανού άρχισε πολύ πριν κατοικηθεί η Μήλος και φαίνεται πολύ πιθανόν ο πρώτος οικισμός στην Φυλακωπή να οφείλεται στην ύπαρξη αυτού του θαυμαστού για την προϊστορική εποχή, ορυκτού.

Με την κατοίκηση της Μήλου αρχίζει η εξόρυξη και το εμπόριο και άλλων μεταλλευμάτων και ορυκτών που αφθονούν στο νησί και η δραστηριότητα αυτή συνεχίζεται αδιάλειπτα σε όλη την αρχαιότητα και κατά τον μεσαίωνα. Μόνο κατά την διάρκεια της τουρκοκρατίας υπάρχει κάποια ύφεση καθώς η εξαγωγές ορυκτών περιορίστηκαν και η Μήλος είναι γνωστότερη για τις αλυκές της παρά για τα ορυκτά της.

Μετά τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους, η Μήλος είναι το πρώτο μέρος στην Ελλάδα που δίνεται επίσημη άδεια για εκμετάλλευση στα θειωρυχεία της Μήλου, το 1862. Είναι η ημερομηνία ορόσημο για την σύγχρονη μεταλλευτική ιστορία του νησιού. Από τότε πολλές εταιρείες αναλαμβάνουν την εξόρυξη, επεξεργασία και το εμπόριο ορυκτών ανάμεσα τους θείο, καολίνη, βαρυτίνη ή βαρύτη -θειϊκό ορυκτό του βαρίου, μπετονίτη, περλίτη ακόμη και μαγγάνιο και μόλυβδο.

Τα ορυχεία του θείου σταμάτησαν την λειτουργία τους την δεκαετία του 1860 καθώς πηγές φθηνότερου θείου στην παγκόσμια αγορά ορυκτών, έκαναν ασύμφορη την εκμετάλλευση τους. Όμως δεν σταμάτησε και η μεταλλευτική ιστορία του νησιού καθώς αρκετές εταιρείες συνέχισαν να δραστηριοποιούνται στην Μήλο και να επενδύουν σε εγκαταστάσεις και νέες τεχνολογίες. Σήμερα οι τεράστιες ποσότητες μπετονίτη και περλίτη που εξορύσσονται σε επιφανειακά ορυχεία στην Μήλο, την τοποθετούν ως το μεγαλύτερο κέντρο παραγωγής και επεξεργασίας αυτών των δύο ορυκτών στην ΕΕ.