Γιατί η Ελλάδα έμεινε εκτός της παγκόσμιας έρευνας για τις μεταλλευτικές επενδύσεις;

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από τον Αύγουστο έως τον Νοέμβριο του 2025, συγκέντρωσε 256 απαντήσεις από υψηλόβαθμα στελέχη του κλάδου, αντιπροσωπεύοντας δαπάνες κοιτασματολογικής έρευνας ύψους 4,2 δισ. δολαρίων ΗΠΑ για το 2025. Από την σχετική έκθεση (Σχήμα 1) προκύπτει ότι η Νεβάδα είναι η πιο ελκυστική περιοχή για επενδύσεις στον ορυκτό πλούτο, ενώ το Ονταριο βρίσκεται στη δεύτερη θέση.

Η έρευνα δεν βασίζεται μόνο στον γεωλογικό/ορυκτό πλούτο μιας περιοχής. Συγκεκριμένα ο Δείκτης Επενδυτικής Ελκυστικότητας (Investment Attractiveness Index – IAI/Σχήμα 2) προσδιορίζεται κατά 60% από τις εκτιμήσεις για το κοιτασματολογικό δυναμικό (mineral potential) και κατά 40% από την ποιότητα των μεταλλευτικών πολιτικών (Σχήμα 3) που ισχύουν (Policy Perception Index - PPI). Αυτός ο τελευταίος δείκτης «βαθμολογεί» κατά κάποιο τρόπο τις κυβερνήσεις, αξιολογώντας 15 παραμέτρους, όπως η φορολογία, η ασφάλεια δικαίου, οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί, η ποιότητα των υποδομών, η πολιτική σταθερότητα και η διαφάνεια.

Στην κορυφή λοιπόν της παγκόσμιας κατάταξης για το 2025 βρίσκεται η Νεβάδα των ΗΠΑ, ανεβαίνοντας από τη 2η θέση το 2024. Ακολουθεί η καναδική επαρχία/περιφέρεια του Οντάριο (2ο), σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο από τη 15η θέση, και το Σασκάτσουαν (3ο) επίσης από τον Καναδά. Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν η Νότια Αυστραλία, η Αριζόνα, η Δυτική Αυστραλία, η Μποτσουάνα, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Σαουδική Αραβία.

Στον αντίποδα, η Κίνα κατατάσσεται σαν η λιγότερο ελκυστική χώρα παγκοσμίως, ακολουθούμενη από την Μπουρκίνα Φάσο και την Αίγυπτο. Στη χειρότερη δεκάδα περιλαμβάνονται επίσης οι Φιλιππίνες, το Μάλι, οι αργεντίνικες επαρχίες Τσουμπούτ και Νεουκέν, η Βολιβία, η Βόρεια Ιρλανδία και η Γουινέα.

Η Νεβάδα αναδεικνύεται και εδώ πρώτη, έχοντας το πιο ελκυστικό πολιτικό περιβάλλον. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Μποτσουάνα, η οποία σημείωσε θεαματική άνοδο. Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν η καναδική επαρχία Αλμπέρτα, η Σαουδική Αραβία, το Οντάριο, η Φινλανδία, η Νέα Γη και Λαμπραντόρ, το Σασκάτσουαν, η Σουηδία και η Αριζόνα. Οι δέκα χώρες με τις χειρότερες, ξεκινώντας από τη χειρότερη, είναι: Κίνα, Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο, Γουινέα, Νότια Αφρική, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), Βολιβία, Ανγκόλα, Φιλιππίνες και Ισημερινός. Η Αφρική κυριαρχεί σε αυτή την αρνητική λίστα, υποδεικνύοντας σημαντικές προκλήσεις στη διακυβέρνηση και τη σταθερότητα.

• Καναδάς: Παρά την ισχυρή παρουσία στον πολιτικό δείκτη PPI, μόνο το Οντάριο και το Σασκάτσουαν μπαίνουν στην παγκόσμια δεκάδα του δείκτη επενδυτικής ελκυστικότητας IAI. Η Βρετανική Κολομβία, παρά τον ορυκτό της πλούτο, συνεχίζει να αντιμετωπίζει προκλήσεις λόγω αβεβαιοτήτων για τις προστατευόμενες περιοχές και τις διεκδικήσεις γης.
• Ηνωμένες Πολιτείες: Εκτός από την κυριαρχία της Νεβάδα, η Αριζόνα διατηρεί σταθερή θέση στην πρώτη δεκάδα. Αντίθετα, η Αλάσκα και η Γιούτα σημείωσαν σημαντική πτώση, κυρίως λόγω μειωμένης ελκυστικότητας του κοιτασματολογικού τους δυναμικού.
• Αυστραλία και Ωκεανία: Η Νότια Αυστραλία αναδείχθηκε σαν η μεγάλη κερδισμένη, με εντυπωσιακή άνοδο στην 4η θέση, χάρη στη βελτίωση της θετικής αντίληψης για το κοιτασματολογικό της δυναμικό. Αντίθετα, η Νέα Ζηλανδία υποχώρησε σημαντικά.
• Αφρική: Η ήπειρος παρουσιάζει μια διχασμένη εικόνα. Από τη μια πλευρά, η Μποτσουάνα λάμπει σαν παράδειγμα καλής μεταλλευτικής πολιτικής, κατακτώντας τη 2η θέση στον PPI. Από την άλλη, έξι αφρικανικές χώρες βρίσκονται στη χειρότερη δεκάδα του ίδιου δείκτη, με τη Νότια Αφρική, το Μάλι και την ΛΔΚ να συγκεντρώνουν εξαιρετικά αρνητικές αξιολογήσεις για θέματα όπως η διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού, η φορολογία και η ασφάλεια.
• Λατινική Αμερική: Η Βραζιλία σημείωσε τη μεγαλύτερη βελτίωση στην περιοχή, ανεβαίνοντας στην 19η θέση. Η Χιλή, παρά τη βελτίωση των πολιτικών της, υποχώρησε ελαφρώς λόγω μείωσης της ελκυστικότητας του κοιτασματολογικού της δυναμικού. Η Αργεντινή εμφανίζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των επαρχιών της, με το Σαν Χουάν να τα πηγαίνει σχετικά καλά και το Τσουμπούτ και το Μεντόσα να βρίσκονται πολύ χαμηλά. Το Μεξικό, παρά τον αξιόλογο ορυκτό πλούτο βαθμολογείται πολύ χαμηλά στις μεταλλευτικές πολιτικές.
• Ασία: Η Σαουδική Αραβία συνεχίζει την ανοδική της πορεία, μπαίνοντας στην πρώτη δεκάδα του IAI και στην τέταρτη θέση στον PPI. Στον αντίποδα, η Κίνα βρίσκεται στον πάτο και των δύο δεικτών, με ανησυχίες για πολιτική σταθερότητα και εμπορικά εμπόδια.
• Ευρώπη: Η Φινλανδία, αν και παραμένει στην πρώτη δεκάδα του IAI, έχασε την πρώτη θέση που κατείχε το 2024. Η Σουηδία και η Νορβηγία διατηρούν σταθερή παρουσία στην ελίτ, ενώ η Ιρλανδία σημείωσε πτώση, χάνοντας την πρωτιά στον PPI.

Για πρώτη φορά, η φετινή έκδοση περιλαμβάνει εκτενή ανάλυση των χρόνων αδειοδότησης για κοιτασματολογική έρευνα. Η έρευνα δείχνει σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιοχών:

• ΗΠΑ: Αναδεικνύονται σαν η περιοχή με την καλύτερη επίδοση, με το 69% των ερωτηθέντων να λαμβάνουν άδειες σε λιγότερο από δύο μήνες.
• Καναδάς: Υστερεί σημαντικά σε αυτόν τον τομέα, με μόλις 21% να επιτυγχάνουν το ίδιο. Η Νέα Γη και Λαμπραντόρ ξεχωρίζουν θετικά, ενώ το Μανιτόμπα και το Γιούκον παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις.
• Διαφάνεια και βεβαιότητα: Η έλλειψη διαφάνειας και η αβεβαιότητα για την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων αποτελούν σημαντικά αποτρεπτικά εμπόδια, ιδιαίτερα στον Καναδά και τη Δυτική Αυστραλία. Αντίθετα, η Σουηδία και οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν υψηλές βαθμολογίες σε αυτούς τους τομείς.

Η έρευνα του Ινστιτούτου Fraser για το 2025 υπογραμμίζει ότι η επενδυτική ελκυστικότητα δεν καθορίζεται μόνο από τον ορυκτό πλούτο. Η ποιότητα της διακυβέρνησης, η σταθερότητα του ρυθμιστικού πλαισίου, η φορολογία, η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα στην αδειοδότηση είναι εξίσου κρίσιμοι παράμετροι. Περιοχές όπως η Νεβάδα, το Οντάριο και η Μποτσουάνα αποδεικνύουν ότι ένα φιλικό προς τις μεταλλευτικές επενδύσεις πολιτικό περιβάλλον μπορεί να τις καταστήσει παγκόσμιους ηγέτες, ενώ χώρες με τεράστιο ορυκτό πλούτο, αλλά προβληματικές πολιτικές, όπως η ΛΔΚ ή η Νότια Αφρική, συνεχίζουν να μένουν πίσω, χάνοντας πολύτιμες επενδύσεις.

Παρόλο που δεν υπάρχουν συγκεκριμένα δεδομένα, μπορούμε να κάνουμε κάποιες υποθέσεις με βάση τη μεθοδολογία και τα κριτήρια της έρευνας, καθώς και τη γενικότερη εικόνα της Νότιας Ευρώπης. Για να είναι ελκυστική μια χώρα όπως η Ελλάδα (με σημαντικό αλλά όχι παγκοσμίως κορυφαίο ορυκτό πλούτο, όπως βωξίτης, νικέλιο, μάρμαρα), θα πρέπει να υπερτερεί στον τομέα των πολιτικών (PPI). Δηλαδή, να προσφέρει:

1. Σταθερό φορολογικό καθεστώς: Αποφυγή αιφνιδιαστικών αλλαγών
2. Γρήγορη αδειοδότηση: Σαφή και γρήγορα χρονοδιαγράμματα, κάτι που, όπως δείχνει η έρευνα, αποτελεί σημείο τριβής ακόμα και για προηγμένες χώρες (π.χ. Καναδάς)
3. Ασφάλεια δικαίου: Ένα δικαστικό σύστημα που επιλύει γρήγορα και δίκαια τις διαφορές
4. Πολιτική σταθερότητα: Σταθερό πολιτικό σκηνικό χωρίς ακραίες μεταβολές
5. Απουσία Γραφειοκρατίας: Απλοποιημένες διαδικασίες.

Λαμβάνοντας υπόψη τη θέση άλλων ευρωπαϊκών χωρών στην έρευνα:

• Οι χώρες του ευρωπαίκού βορρά (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία) βρίσκονται στην παγκόσμια ελίτ, λόγω σταθερότητας και διαφάνειας
• Η Ισπανία και η Πορτογαλία βρίσκονται στη μέση της κατάταξης (θέσεις 30-46)
• Η Γαλλία και η Γερμανία δεν αναφέρονται καν, γεγονός που δείχνει ότι η μεταλλευτική δραστηριότητα σε αυτές τις χώρες είναι είτε ανύπαρκτη είτε δεν αποτελεί προτεραιότητα για τους επενδυτές.

Επομένως, η απουσία της Ελλάδας, σε συνδυασμό με την παρουσία χωρών όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, μπορεί να ερμηνευτεί ως εξής: Οι διεθνείς επενδυτές είτε δεν γνωρίζουν την ελληνική αγορά, είτε τη θεωρούν δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές ή παγκόσμιες ευκαιρίες. Είναι επίσης πιθανό η γραφειοκρατία και η αίσθηση αστάθειας που διαχρονικά επικρατεί στη χώρα να λειτουργούν αποτρεπτικά, ωθώντας τα στελέχη του μεταλλευτικού κλάδου να μην ασχοληθούν καν με το να συμπληρώσουν το ερωτηματολόγιο για την Ελλάδα.

Συμπερασματικά, η Ελλάδα δεν αξιολογήθηκε στην έρευνα Fraser για το 2025, γεγονός που υποδηλώνει χαμηλή εξοικείωση ή προτεραιότητα από την παγκόσμια μεταλλευτική κοινότητα. Χωρίς επίσημα δεδομένα, η θέση της παραμένει αδιευκρίνιστη, αλλά η απουσία της σε σύγκριση με άλλες μεσογειακές χώρες μπορεί να αποτελεί ένα έμμεσο μήνυμα για την ανάγκη βελτίωσης της εικόνας και των συνθηκών της χώρας ως επενδυτικού προορισμού.

Από μια προσεκτική ανάγνωση διαπιστώνεται ότι η Ελλάδα δεν συμπεριλαμβάνεται στην ανάλυση της έρευνας Fraser για το 2025. Αν κοιτάξει κανείς τους πίνακες με τις βαθμολογίες (Investment Attractiveness Index, Policy Perception Index, Best Practices Mineral Potential Index), το όνομα «Ελλάδα» ή «Greece» δεν εμφανίζεται. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα μας δεν συγκέντρωσε αρκετές απαντήσεις από τα στελέχη των μεταλλευτικών εταιρειών για να συμπεριληφθεί στην επίσημη αξιολόγηση. Για να συμπεριληφθεί μια χώρα, απαιτείται ένα ελάχιστο δείγμα απαντήσεων (συνήθως τουλάχιστον 5), ώστε τα αποτελέσματα να θεωρούνται αντιπροσωπευτικά.

Παρόλο που δεν αξιολογείται, η Ελλάδα αναφέρεται ονομαστικά στην έκθεση. Συγκεκριμένα στη σελίδα 6, υπάρχει μια μεγάλη λίστα με χώρες που δεν συμπεριλήφθηκαν λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος ή απαντήσεων. Εκεί, διαβάζουμε:

Η Ελλάδα δεν είναι καν σε αυτή τη λίστα των 70+ χωρών που αναφέρονται σαν παραδείγματα. Αυτό υποδηλώνει ότι το ενδιαφέρον ή η εξοικείωση των ερωτηθέντων στελεχών για την Ελλάδα ήταν είτε ανύπαρκτο είτε εξαιρετικά περιορισμένο, με αποτέλεσμα να μην θεωρηθεί καν υποψήφια για αξιολόγηση.