Η πράσινη μετάβαση παρουσιάζεται παντού ως η μεγάλη ευκαιρία για μια νέα εποχή καθαρής ενέργειας, βιώσιμης ανάπτυξης και οικολογικής ισορροπίας. Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ πιο σκληρή. Ο Δημήτριος Κ. Κωνσταντινίδης, Δρ. Οικονομικός Γεωλόγος, εξηγεί ότι κάθε κιλοβάτ πράσινης ενέργειας, κάθε ηλεκτροκίνητο όχημα και κάθε μπαταρία υψηλής χωρητικότητας εξαρτώνται από ένα μικρό σύμπλεγμα στρατηγικών πρώτων υλών — κυρίως λίθιο, κοβάλτιο, νικέλιο και σπάνιες γαίες. Και εκεί αρχίζει η γεωπολιτική πραγματικότητα που ελάχιστοι συμμετέχοντες σε διεθνείς διασκέψεις, στο Νταβός ή στην Αθήνα, θα τολμήσουν να παραδεχτούν.
Η πράσινη μετάβαση
Η πράσινη τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Μοιάζει με διύλιση μεσαιωνικών αλχημιστών που επιτρέπει μόνο σε όσους ελέγχουν τους φυσικούς πόρους να προχωρήσουν, ενώ αφήνει άλλες χώρες και κοινωνίες εκτεθειμένες και ευάλωτες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, παρότι θέτει στόχους αυτονομίας και κλιματικής ουδετερότητας, παραμένει βαθιά εξαρτημένη από την Κίνα, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική για κρίσιμες πρώτες ύλες. Η «πράσινη» πολιτική γίνεται έτσι όχημα γεωπολιτικής υποταγής, αντί για εργαλείο απεξάρτησης.
Γροιλανδία: Η καινούρια Κύπρος;
Η πρόσφατη αναζωπύρωση της συζήτησης για τη Γροιλανδία, με αφετηρία δηλώσεις και πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ και κύκλων της αμερικανικής πολιτικής σκηνής, επαναφέρει στο προσκήνιο μια βαθύτερη κρίση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Η ανοιχτή αντιμετώπιση ενός συμμάχου, της Δανίας, όχι ως εταίρου, αλλά ως διαχειριστή ενός στρατηγικού χώρου, υπονομεύει την ίδια τη λογική της Συμμαχίας. Υπονομεύει τη συλλογική ασφάλεια, την αμοιβαία εμπιστοσύνη και τον σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας. Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς το μεγαλύτερο νησί και η 11η σε έκταση χώρα στον κόσμο. Είναι ένας κόμβος στρατιωτικού ελέγχου, ενεργειακών και ορυκτών πρώτων υλών και πρόσβασης στην Αρκτική.
Η υπόθεση αυτή αποκαλύπτει ένα ΝΑΤΟ που δυσκολεύεται να λειτουργήσει ως κοινότητα αξιών και μετατρέπεται σταδιακά σε πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων. Όταν η ισχύς αντικαθιστά τον διάλογο και η στρατηγική σκοπιμότητα υπερισχύει της συμμαχικής αλληλεγγύης, η Συμμαχία χάνει τη συνοχή της και ενισχύει την καχυποψία, τόσο στο εσωτερικό της, όσο και απέναντι σε τρίτους. Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία δεν είναι περιφερειακή· είναι σύμπτωμα ενός ΝΑΤΟ που δοκιμάζεται από τον ίδιο τον πυρήνα του.
Η περίπτωση της Ελλάδας-Τουρκίας είναι εξίσου χαρακτηριστική. Ο Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίζεται ότι τα βρήκε με την ΕΕ. Χωρίς να έχει συναντηθεί με τους ηγέτες της, που με τη σειρά τους λένε ότι δεν ξέρουν τί κουβέντιασε με το Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ (Εικόνα 1).
Εικόνα 1: Μεσαιωνικοί πρωταγωνιστές θεάτρου σκιών ή συνάντηση στο Νταβός; (πηγή: el.wikipedia.org)
Στην σκιά, λοιπόν, των άλλων δυτικών συμμάχων, συμφώνησαν να ιδρύσουν στρατιωτικές βάσεις στην Γροιλανδία, ανάλογες των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο! Αν τώρα οι βάσεις θα είναι σε εδάφη κάτω από τα οποία θα υπάρχουν κοιτάσματα σπάνιων γαιών, υδρογονανθράκων ή θα συμπίπτουν με στρατηγικές θαλάσσιες διαδρομές, τότε η στρατιωτική παρουσία λειτουργεί ως προκάλυμμα γεωοικονομικής κατοχύρωσης.
Πιθανές αιτίες νέων πολεμικών συγκρούσεων
Και το πιο ανησυχητικό: η πράσινη μετάβαση μπορεί να γίνει αιτία νέων συγκρούσεων, εμπορικών αποκλεισμών και στρατιωτικών εντάσεων. Η Ιστορία το έχει διδάξει πολλές φορές — οι ΟΠΥ δεν είναι μόνο πηγή πλούτου, είναι πηγή ισχύος, και όσοι τις κατέχουν μπορούν να καθορίζουν το μέλλον των άλλων. Η ειρωνεία είναι ότι η τεχνολογία που υπόσχεται καθαρό περιβάλλον μπορεί ταυτόχρονα να πολλαπλασιάζει την παγκόσμια ανισότητα και την αστάθεια.
Η αλήθεια είναι απλή, όσο και σκληρή! Η πράσινη μετάβαση δεν θα επιτευχθεί χωρίς στρατηγική γνώση των ΟΠΥ και των γεωπολιτικών δυναμικών που τις συνοδεύουν. Δεν αρκεί να επενδύσουμε σε ηλιακά πάνελ και μπαταρίες, σε έξυπνα τηλέφωνα και ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Πρέπει να κατανοήσουμε ποιος ελέγχει τα ορυκτά, ποιοι καθορίζουν τις τιμές, ποιοι αποφασίζουν για την πρόσβαση σε αυτά και ποιοι πληρώνουν με τη ζωή τους τις παρανομίες του «Άσπρου Σπιτιού» (για να το πούμε στη δημοτική).
Το δίδαγμα
Για μένα το δίδαγμα από τα πιο πάνω είναι ένα: η πράσινη τεχνολογία δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός. Είναι εργαλείο γεωπολιτικής επιβίωσης και στρατηγικής απεξάρτησης των κρατών από τις σύγχρονες αυτοκρατορίες.
Όσοι δεν το κατανοήσουν, κινδυνεύουν να γίνουν «οι πράσινοι καταναλωτές» κάτω από την κυριαρχία όσων ελέγχουν τα κρίσιμα και στρατηγικά υλικά. Η πράσινη μετάβαση, αν δεν συνοδευτεί από πολιτική σοφία και γεωπολιτική επιδεξιότητα, θα μετατραπεί σε νέο εργαλείο άμεσης και έμμεσης αποικιοκρατίας. Ένα σύγχρονο δίκτυο αποκλεισμού που θα καθορίζει ποιος μπορεί να προχωρήσει και ποιος θα μείνει πίσω. Ποιες παγκόσμιες περιφέρειες θα πλουτίζουν και ποιανών οι κάτοικοι θα πεθαίνουν από την πείνα.
Η βασική ευθύνη ανήκει στις κυβερνήσεις των κρατών και των Ενώσεων. Ας ελπίζουμε να πράξουν κάτι, πριν είναι αργά. Γιατί, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, «ο γὰρ καιρός οὐ μένει».
photo credits εξωφύλλου: medium.com
Απαγορεύεται ρητώς η αναπαραγωγή ή αναδημοσίευση, μερική ή ολική, του εν λόγω περιεχομένου. Το RAWMATHUB.GR διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα δημοσίευσης και παροχής αδειών αναδημοσίευσης κατόπιν έγγραφης άδειας, επιφυλασσόμενο για την άσκηση κάθε νόμιμου δικαιώματος του. Εφόσον επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε το περιεχόμενο, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας στο
