Την ώρα που στο Νταβός εκφωνούνται λόγοι για υπεύθυνη ηγεσία, πράσινη μετάβαση και παγκόσμια σταθερότητα, η πραγματικότητα μιλά μια διαφορετική, πολύ πιο ωμή γλώσσα. Τη γλώσσα της πολιτικής απειλής ως εργαλείου διαπραγμάτευσης. Ο Δημήτριος Κ. Κωνσταντινίδης, Δρ. Οικονομικός Γεωλόγος, προειδοποιεί ότι η σύγχρονη γεωπολιτική δεν κρύβεται πλέον πίσω από ιδεολογίες. Κρύβεται πίσω από τις ορυκτές και ενεργειακές πρώτες ύλες: το λίθιο, τις σπάνιες γαίες, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τον χαλκό, κτλ.. Όποιος τα ελέγχει, ορίζει όχι μόνο την οικονομία, αλλά και το αφήγημα της πράσινης μετάβασης. Και όποιος δεν τα ελέγχει, καλείται να πειθαρχήσει.
Η σύγχρονη αυτοκρατορική γεωπολιτική
Η περίπτωση της Βενεζουέλας είναι αποκαλυπτική. Ένας από τους πλουσιότερους ενεργειακά τόπους του πλανήτη μετατράπηκε σε πεδίο οικονομικού στραγγαλισμού, πολιτικής απομόνωσης και διαρκούς απειλής στρατιωτικής επέμβασης. Όχι για τη δημοκρατία, όχι για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά για τον έλεγχο της ροής ενέργειας σε έναν κόσμο που υποτίθεται ότι «απομακρύνεται» από τα ορυκτά καύσιμα. Η υποκρισία εδώ είναι εντελώς εμφανής.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η ωμή ρητορική περί Γροιλανδίας. Η απειλή προσάρτησης ή εξαγοράς ενός γεωγραφικού χώρου δεν ανήκει στον 19ο αιώνα· ανήκει στον απόλυτο κυνισμό του 21ου. Η Αρκτική δεν είναι ένα παγωμένο τίποτα. Είναι αποθήκη σπάνιων γαιών, υδρογονανθράκων και στρατηγικών θαλάσσιων διαδρόμων. Όταν η ισχύς μιλά ανοιχτά για κατάληψη, το κάνει επειδή θεωρεί ότι δεν χρειάζεται πλέον προσχήματα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, εμφανίζεται παγιδευμένη σε μια βαθιά στρατηγική αντίφαση. Διακηρύσσει στρατηγική αυτονομία, αλλά εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από εισαγόμενες κρίσιμες πρώτες ύλες· μιλά για πράσινη μετάβαση, ενώ αδυνατεί να αναπτύξει κοινωνικά αποδεκτή και πολιτικά θαρραλέα εξορυκτική πολιτική εντός των συνόρων της.
Το αποτέλεσμα είναι μια Ευρώπη που στηρίζει την «ηθική της» στην εξαγωγή των περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων σε τρίτες χώρες, αποδεχόμενη σιωπηρά γεωπολιτικούς εκβιασμούς και στρατηγικές εξαρτήσεις. Στον παγκόσμιο ανταγωνισμό για λίθιο, κοβάλτιο, σπάνιες γαίες και χαλκό, η ΕΕ κινδυνεύει να παραμείνει ρυθμιστής κανόνων χωρίς υλική ισχύ — ένας θεσμικός γίγαντας με πρώτες ύλες από εισαγωγές.
Το νέο πρόσωπο του ιμπεριαλισμού
Αυτό είναι το νέο πρόσωπο του ιμπεριαλισμού: δεν ζητά συναίνεση, δεν επενδύει σε αξίες, δεν υποκρίνεται ουδετερότητα. Δηλώνει ευθέως ότι η παγκόσμια τάξη είναι ζήτημα ισχύος και πρόσβασης σε πόρους. Το Νταβός, σε αυτό το πλαίσιο, λειτουργεί λιγότερο ως φόρουμ διαλόγου και περισσότερο ως χώρος διαχείρισης των εντάσεων που η ίδια αυτή λογική παράγει.
Η ενέργεια και οι πρώτες ύλες δεν είναι πλέον οικονομικά ζητήματα. Είναι εργαλεία πειθαρχίας για κράτη και κοινωνίες. Η «πράσινη μετάβαση» μετατρέπεται σε γεωπολιτικό φίλτρο: όποιος έχει τα μέταλλα επιβιώνει, όποιος δεν τα έχει οφείλει να υποταχθεί. Και όποιος αντιστέκεται, αντιμετωπίζεται ως απειλή για την παγκόσμια σταθερότητα. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν αυτή η ιμπεριαλιστική ακράτεια θα φθάσει στα άκρα. Τα έχει ήδη ξεπεράσει.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να τη βαφτίζουμε ρεαλισμό και αναγκαιότητα, μέχρι τη στιγμή που η φύση, οι κοινωνίες και οι ίδιες οι πρώτες ύλες θα αρνηθούν να συνεργαστούν με την αφήγηση της ισχύος. Γιατί η ύβρις δεν είναι ποτέ βιώσιμη στρατηγική. Και η ιστορία που γράφεται με όπλα τον γραφίτη, το λίθιο, τις σπάνιες γαίες κ.ο.κ., ελπίζω να μην συγχωρέσει την αλαζονεία.
photo credits εξωφύλλου: republicworld.com
Απαγορεύεται ρητώς η αναπαραγωγή ή αναδημοσίευση, μερική ή ολική, του εν λόγω περιεχομένου. Το RAWMATHUB.GR διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα δημοσίευσης και παροχής αδειών αναδημοσίευσης κατόπιν έγγραφης άδειας, επιφυλασσόμενο για την άσκηση κάθε νόμιμου δικαιώματος του. Εφόσον επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε το περιεχόμενο, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας στο
