Νέες προσπάθειες περιορισμού των επιπέδων βαρέων μετάλλων στις παιδικές τροφές έχουν ξεκινήσει ως απάντηση σε μελέτες από ειδικούς της δημόσιας υγείας που αποκαλύπτουν υψηλά επίπεδα αρσενικού σε δημητριακά ρυζιού, μόλυβδο σε χυμούς και σε άλλα είδη, παραγόμενα από μεγάλες εταιρείες όπως η Gerber και η Earth’s, η οποία είναι παραγωγός βιολογικών προϊόντων. Όλες οι μελέτες καταλήγουν στο ότι το πρόβλημα με τα βαρέα μέταλλα ξεκινά στο αγρόκτημα όπου τα φυτά αντλούν τοξίνες από το έδαφος, οι οποίες δεν υπάρχει τρόπος να αφαιρεθούν.
Το νέο σχέδιο του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ για τη μείωση των υψηλών επιπέδων μολύβδου στις βρεφικές τροφές, όπως ενδεικτικά ο πουρές γλυκοπατάτας, η σάλτσα μήλου και τα δημητριακά, αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης προσπάθειας για την εξάλειψη των βαρέων μετάλλων από τις παιδικές τροφές.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις βιομηχανικές διεργασίες παραγωγής παιδικών τροφών. Μέταλλα όπως το κάδμιο και ο υδράργυρος εισέρχονται συχνά στις καλλιέργειες καθώς τα φυτά απορροφούν θρεπτικά συστατικά από μολυσμένα εδάφη ή από φυσικά απαντώμενες ενώσεις.
Πως εισέρχονται τα βαρέα μέταλλα στα τρόφιμα;
Η βροχή μεταφέρει τους ρύπους από εργοστάσια, χώρους υγειονομικής ταφής, εκτάσεις εκτροφής ζώων και εκπομπές οχημάτων σε λίμνες, ποτάμια και ρυάκια. Στη συνέχεια, «οι ρύποι μπορούν να μεταφερθούν μέσω των υπόγειων υδάτων ή των συστημάτων άρδευσης και να μολύνουν τις καλλιέργειες ή το έδαφος», σύμφωνα με τη Laurie Beyranevand, Διευθύντρια του Vermont Law School's Center for Agriculture and Food Systems (CAFS) .
«Μερικά από τα μέταλλα βρίσκονται με φυσικό τρόπο στο έδαφος ενώ η παρουσία κάποιων άλλων μπορεί να είναι αποτέλεσμα ορισμένων λιπασμάτων και εντομοκτόνων. Καθώς τα φυτά μεγαλώνουν, μερικά από αυτά, όπως τα φυλλώδη λαχανικά, είναι εξαιρετικά επιρρεπή στην απορρόφηση βαρέων μετάλλων και στην αποθήκευση τους στα φύλλα, τις ρίζες ή τους καρπούς τους», υποστηρίζει ο Arthur Villordon, καθηγητής στο State University της Louisiana.
Γιατί τα βαρέα μέταλλα καταλήγουν στις παιδικές τροφές;
«Πέραν της διαδικασίας μόλυνσης των παιδικών τροφών λόγω της απορρόφησης βαρέων μετάλλων από το έδαφος, τα βαρέα μέταλλα είναι συχνά συστατικά των προσθέτων που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία παραγωγής, όπως για παράδειγμα τα ενισχυμένα μείγματα βιταμινών», είπε η Evelyn Rusli, διευθύνουσα σύμβουλος της Yumi, μιας εταιρείας παιδικών τροφών που κάνει εκτεταμένες δοκιμές των συστατικών και των τελικών προϊόντων της.
Γιατί τα βαρέα μέταλλα προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία;
Τα βαρέα μέταλλα δεν ενδείκνυνται ούτε για τους ενήλικες, είναι ωστόσο ιδιαίτερα επιβλαβή για τα μωρά. Τα βρέφη και τα νήπια αναπτύσσονται γρήγορα, θέτοντας τα θεμέλια για μια δια βίου καρδιαγγειακή, ανοσοποιητική και εγκεφαλική υγεία. Επειδή είναι πολύ μικρότερα από τους ενήλικες, μια μικρή δόση οποιασδήποτε τοξίνης μπορεί να είναι εξαιρετικά επιβλαβής.
Συγχρόνως, τα παιδιά μικρής ηλικίας διαθέτουν λιγότερο ώριμο πεπτικό σύστημα και μεταβολισμό από τους ενήλικες. Μελέτες έχουν δείξει ότι μικρές ποσότητες μολύβδου, για παράδειγμα, επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά, το επίπεδο ευφυίας και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, σύμφωνα την American Academy of Pediatrics (AAP).
Ποια προϊόντα πρέπει να αποφεύγονται στη διατροφή ενός μωρού;
Το ρύζι, που χρησιμοποιείται σε βρεφικά δημητριακά και σε σνακ, προσδιορίζεται σταθερά σε μελέτες ως η τροφή με τα υψηλότερα επίπεδα αρσενικού, που σχετίζεται με την εμφάνιση νεοπλασιών. Το πρόβλημα θεωρείται ότι προέρχεται από την καλλιέργεια ρυζιού σε εκτάσεις που πλημμυρίζουν χρόνο με το χρόνο με νερό κακής ποιότητας ή νερό μολυσμένο με βαρέα μέταλλα. Οι επιστήμονες εργάζονται πάνω σε πιθανές μεθόδους για την ελαχιστοποίηση του προβλήματος.
Τα δημητριακά ρυζιού είναι συχνά ένα από τα πρώτα τρόφιμα που καλούνται οι γονείς να αναμείξουν με μητρικό γάλα ή φόρμουλα γάλακτος όταν ένα μωρό αρχίζει τη μετάβαση από την υγρή σε στερεά τροφή. Τα ξηρά δημητριακά βρώμης είναι μια καλύτερη εναλλακτική λύση, σύμφωνα με μια αναφορά από την Healthy Babies Bright Futures.
Τα τρόφιμα με τα χαμηλότερα επίπεδα βαρέων μετάλλων είναι τα πράσινα φασόλια, οι μπανάνες, τα αυγά και το κρέας, διαθέτοντας παράλληλα υψηλά ποσοστά πρωτεϊνης που είναι απαραίτητες για τα βρέφη και τα νήπια. Μελέτες αναφέρουν ότι είναι προτιμώτερη η χρήση μιας μεγάλης ποικιλίας φρούτων και λαχανικών κατά την οικιακή παρασκευή των βρεφικών γευμάτων - σε αντίθεση με την υπέρμετρη χρήση καρότων, πατάτας και γλυκοπατάτας που συνηθίζεται- ώστε να μειωθεί η συνολική έκθεση ενός βρέφους σε βαρέα μέταλλα.
Γιατί δεν ελέγχονται τα τρόφιμα πριν βγουν στην αγορά;
Ενώ ορισμένες εταιρείες τροφίμων παρακολουθούν τα επίπεδα τοξινών, δυστυχώς δεν είναι υποχρεωτικό να αναφέρουν τα αποτελέσματα στο κοινό ή να τα αναφέρουν στις ετικέτες των προϊόντων. Ο FDA έχει εκδώσει κανονισμούς, βάσει των οποίων οι παραγωγοί τροφίμων πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή, αλλά υπάρχουν ελάχιστα σαφώς καθορισμένα όρια για συγκεκριμένες τοξίνες. Ο FDA έχει θέσει ένα «όριο δράσης» για κάποια συστατικά όπως για παράδειγμα το ανόργανο αρσενικό στα δημητριακά ρυζιού που διατίθενται στο εμπόριο για βρέφη και έχει προτείνει ένα αντίστοιχο όριο για το μόλυβδο που ανιχνεύεται σε χυμούς.
Ωστόσο αυτά τα όρια δεν είναι αυστηρά. Αντίθετα, θεωρούνται ως κατευθυντήριες γραμμές για τους παρασκευαστές τροφίμων που τις ακολουθούν σε εθελοντική βάση. Υπάρχει πάντα όμως η περίπτωση, εάν ο FDA διαπιστώνει ότι μια εταιρεία υπερβαίνει τα επίπεδα, να επιβάλλει μέτρα συμμόρφωσης, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε ανάκληση προϊόντος ή επιβολή κυρώσεων.
Τι μπορεί να γίνει για να αφαιρεθούν τα μέταλλα από τα τρόφιμα;
Το πλύσιμο των προϊόντων, που συχνά θεωρείται ως η καλύτερη λύση, δυστυχώς δε βοηθά ιδιαίτερα. Υπάρχουν όμως καλλιεργητικές τεχνικές που μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα απορρόφησης βαρέων μετάλλων στο χωράφι. Οι αγρότες οφείλουν να ελέγχουν την ποιότητα του εδάφους που καλλιεργούν. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν εκτάσεις με μη βέλτιστο έδαφος αποκλειστικά για καλλιέργειες που δεν καταλήγουν σε βρώσιμα προϊόντα. Οι αγρότες μπορούν επίσης να μειώσουν τις τοξίνες καλλιεργώντας είδη φυτών- όπως ηλιοτρόπια και λεύκες - που είναι αποτελεσματικά στο να αφαιρούν τις ρυπογόνες ουσίες από το έδαφος και στη συνέχεια να απορρίπτουν αυτά τα φυτά.
Οι ειδικοί στη γεωργία μελετούν εκατοντάδες ποικιλίες φυτών που αποτελούν ανθρώπινη τροφή για να προσδιορίσουν ποια είναι τα λιγότερο πιθανό να φιλοξενούν βαρέα μέταλλα, σύμφωνα με την έκθεση Healthy Babies Bright Futures που δημοσιεύθηκε το 2021.
Τι μπορούν να κάνουν οι εταιρείες τροφίμων;
Η Evelyn Rusli, Ιδρύτρια του Yumi, αναφέρει ότι η εταιρεία της εξέτασε δεδομένα περιεκτικότητας βαρέων μετάλλων σε εδάφη από την εδάφους από την Environmental Protecion Agency (EPA) έτσι ώστε να προμηθευτεί πρώτες ύλες για τις παιδικές της τροφές από περιοχές με χαμηλότερα επίπεδα μόλυνσης. Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης ότι διενεργεί δοκιμές πριν από τη σύναψη συμβάσεων με αγρότες και κάνει ελέγχους και στα τελικά προϊόντα για να διασφαλίσει ότι δεν προστίθενται μέταλλα κατά την παραγωγή των προϊόντων.
Με πληροφορίες από nytimes.com
