Ένα νέο κύμα έργων για την αντιμετώπιση της ερημοποίησης βρίσκεται σε εξέλιξη στη δυτική Κίνα, καθώς οι αρχές εντείνουν τις προσπάθειές τους για την προστασία της γεωργικής γης από την επιταχυνόμενη υποβάθμιση που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή. Στην περιοχή της Xinjiang αξιοποιείται τεχνολογία που είχε αρχικά αναπτυχθεί για την εξερεύνηση της Σελήνης, με στόχο την επιβράδυνση της εξάπλωσης της ερήμου και τη σταθεροποίηση των ευάλωτων εδαφών.
Τεχνολογία ηφαιστειακών πετρωμάτων
Τον Απρίλιο 2026, το Ινστιτούτο Οικολογίας και Γεωγραφίας της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών στη Xinjiang ξεκίνησε σειρά πρωτοβουλιών με επίκεντρο τον έλεγχο της άμμου, την αντιμετώπιση της αιολικής διάβρωσης και τον περιορισμό της αλατότητας του εδάφους. Σύμφωνα με κινεζικά μέσα ενημέρωσης, τα προγράμματα στοχεύουν στην ενίσχυση ενός οικολογικού φράγματος που προστατεύει τη γεωργική γη σε ολόκληρη την περιοχή.
Η Xinjiang παραμένει βασικό πεδίο εφαρμογής της ευρείας κινεζικής εκστρατείας για το λεγόμενο «Μεγάλο Πράσινο Τείχος», ενός δάσους που αποτελεί μακρόχρονη προσπάθεια της χώρας να ανακοπεί η μετατροπή εύφορων εκτάσεων σε έρημο, υπό την πίεση τόσο της κλιματικής αλλαγής όσο και της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η κινεζική πρωτοβουλία επικεντρώνεται στον περιορισμό της εξάπλωσης της ερήμου Taklamakan, μέσω της δημιουργίας μιας προστατευτικής πράσινης ζώνης γύρω από την περίμετρο της. Η παρέμβαση συνδυάζει ανθεκτική στην ξηρασία βλάστηση με τεχνητά φράγματα άμμου, με στόχο τη σταθεροποίηση των εδαφών και την προστασία των γειτονικών περιοχών. Η Taklamakan, η μεγαλύτερη έρημος της Κίνας και μία από τις μεγαλύτερες ερήμους κινούμενης άμμου στον κόσμο, αποτελεί πλέον κεντρικό πεδίο εφαρμογής της κινεζικής στρατηγικής για την αποκατάσταση υποβαθμισμένων εκτάσεων.
Στο πλαίσιο της νέας προσπάθειας, εισάγονται έξι καινοτόμα οικολογικά υλικά, σχεδιασμένα για τη σταθεροποίηση της άμμου στα όρια της ερήμου. Ανάμεσα τους περιλαμβάνονται διαλύματα βασισμένα σε ίνες βασάλτη, οι οποίες παράγονται από λιωμένο ηφαιστειακό πέτρωμα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα υλικά αυτά μπορούν να ενισχύσουν τη συνοχή του εδάφους και να συμβάλουν στον περιορισμό της μετακίνησης των αμμόλοφων προς γειτονικές γεωργικές εκτάσεις και κρίσιμες υποδομές.
Το ίδιο υλικό που αξιοποιείται σήμερα στα κινεζικά έργα ελέγχου της ερημοποίησης είχε δοκιμαστεί προηγουμένως σε μία από τις πιο φιλόδοξες σεληνιακές αποστολές της χώρας. Το 2024, η αποστολή Chang’e 6 έγινε η πρώτη που επέστρεψε στη Γη με δείγματα από την αθέατη πλευρά της Σελήνης.
Στην ίδια αποστολή μεταφέρθηκε και μια κινεζική σημαία, η οποία σηματοδότησε ακόμη μία πρωτιά, καθώς ήταν η πρώτη εθνική σημαία που τοποθετήθηκε στην αθέατη πλευρά της Σελήνης. Η σημαία ήταν κατασκευασμένη από ίνες βασάλτη, ένα υλικό σχεδιασμένο να αντέχει σε ακραίες θερμοκρασιακές μεταβολές και έντονη υπεριώδη ακτινοβολία. Σύμφωνα με το School of Textile Science and Engineering του Wuhan University, το οποίο ανέπτυξε τη σημαία, το υλικό επιλέχθηκε επειδή μπορεί να διατηρεί το χρώμα και τη δομική του αντοχή ακόμη και υπό τις ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες του σεληνιακού περιβάλλοντος. Η ίνα βασάλτη παράγεται με θέρμανση βασαλτικού πετρώματος σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες και στη συνέχεια με διοχέτευση του τηγμένου υλικού μέσα από μικροσκοπικά ακροφύσια.
Τα σεληνιακά σχέδια της Κίνας και της Ρωσίας συμπίπτουν με τη νέα εκστρατεία κατά της ερημοποίησης
Η προσπάθεια της Κίνας να αναπτύξει προηγμένα υλικά για τον έλεγχο της ερημοποίησης συνδέεται και με τις μακροπρόθεσμες διαστημικές της φιλοδοξίες. Κίνα και Ρωσία σχεδιάζουν την εγκατάσταση του International Lunar Research Station (ILRS) κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης έως το 2035, ενώ μέρος της ίδιας έρευνας στην επιστήμη των υλικών εκτιμάται ότι μπορεί να υποστηρίξει τόσο σεληνιακές όσο και επίγειες εφαρμογές.
Στη Xinjiang, τα έργα αξιοποιούν επίσης ιπτάμενη τέφρα, ένα παραπροϊόν από μονάδες καύσης άνθρακα, το οποίο μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί σε δομικά υλικά, όπως τούβλα. Ο Κινέζος ερευνητής Pei Liang δήλωσε ότι τα νέα υλικά θα μπορούσαν να αυξήσουν την αποδοτικότητα των κατασκευών για τον έλεγχο της ερημοποίησης κατά 50%, μειώνοντας παράλληλα το κόστος κατά περίπου 30%.
Μεγάλα τμήματα της Xinjiang βρίσκονται σε διαδικασία σταδιακού μετασχηματισμού, καθώς οι αρχές επιχειρούν να μετατρέψουν εκτάσεις που έχουν πληγεί από την ερημοποίηση και την αλατότητα του εδάφους σε παραγωγική γεωργική γη. Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Κίνας για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας. Αν και η περιοχή συγκαταλέγεται στις βασικές γεωργικές ζώνες της χώρας, εξακολουθεί να δέχεται έντονες πιέσεις από την αιολική διάβρωση και τη συσσώρευση αλάτων στο έδαφος.
Παράλληλα, έργο υπό την καθοδήγηση του Κινέζου ερευνητή Xiao Huijie επικεντρώνεται ειδικά στον περιορισμό της υποβάθμισης της γης που προκαλείται από τον άνεμο, καθώς και στην αντιμετώπιση της αλατότητας στη νότια Xinjiang. Στην περιοχή αυτή, η διατήρηση παραγωγικών εδαφών παραμένει κρίσιμη πρόκληση για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της γεωργικής δραστηριότητας.
