Μια νέα ανάλυση από την εταιρεία συμβούλων McKinsey καταδεικνύει πόσο πολλά εξαρτώνται από τις σπάνιες γαίες και συγκεκριμένα από στοιχεία όπως το νεοδύμιο και το τέρβιο: περίπου ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη Γερμανία εργάζονται σε βιομηχανίες που βασίζονται σε αυτά τα μέταλλα - όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, ο ενεργειακός εφοδιασμός και η ιατρική τεχνολογία. Η συνδυασμένη ετήσια συμβολή τους στο ΑΕΠ ανέρχεται σε περίπου 150 δισεκατομμύρια ευρώ. Αυτές οι θέσεις εργασίας έχουν τεθεί σε κίνδυνο μετά από τους περιορισμούς εξαγωγών που επέβαλλε η Κίνα.
Από ελάχιστα γνωστά στοιχεία με άγνωστα ονόματα, οι σπάνιες γαίες έχουν μετατραπεί σε ένα γεωπολιτικό εργαλείο. Πρόσφατα η Κίνα, ο κύριος παραγωγός σπανίων γαιών στον κόσμο, τις έφερε για άλλη μια φορά στα παγκόσμια πρωτοσέλιδα καθώς έχει αυστηροποιήσει σημαντικά τους περιορισμούς στις εξαγωγές σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας αυτών των κρίσιμων πόρων. Η κίνηση πιθανότατα έρχεται ως απάντηση σε παρόμοια μέτρα των ΗΠΑ που αποσκοπούν στον περιορισμό της πρόσβασης της Κίνας σε προηγμένα τσιπ ημιαγωγών.
Οι ακριβείς επιπτώσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού θα γίνουν σαφείς μόνο τους επόμενους μήνες, αλλά η πίεση στην παγκόσμια διαθεσιμότητα αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Μετά τον τελευταίο γύρο περιορισμών στις εξαγωγές της Κίνας, που εισήχθη τον Απρίλιο 2025 για ορισμένες σπάνιες γαίες, οι αποστολές ορισμένων από αυτά τα στοιχεία μειώθηκαν προσωρινά στο μηδέν.
Συνέπεια των περιορισμών είναι η επίδραση σε περίπου 1 εκατομμύριο άμεσες θέσεις εργασίας και σε τρία εκατομμύρια πρόσθετες θέσεις εργασίας σε τομείς όπως το λιανικό εμπόριο που συνδέονται έμμεσα με τις σπάνιες γαίες, καθώς εξαρτώνται από τις δαπάνες των εργαζομένων στη μεταποίηση. Σύμφωνα με την McKinsey, αυτό σχετίζεται με περίπου το 9% του συνολικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της Γερμανίας το οποίο θα αντιμετώπιζε σημαντικό κίνδυνο, χωρίς να παραγνωρίζεται ότι και άλλες πρώτες ύλες, που είναι επίσης απαραίτητες για την ανταγωνιστικότητα της χώρας, μπορεί να επηρρεαστούν.
Η επέκταση των μελλοντικών τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική και η νανοτεχνολογία θα αυξήσει περαιτέρω τη ζήτηση για χαλκό, λίθιο και κοβάλτιο, μεταξύ άλλων. Δεν είναι τυχαίο ότι η ΕΕ έχει χαρακτηρίσει πολλές πρώτες ύλες ως κρίσιμες και στρατηγικές για την οικονομία της και έχει αφιερώσει έναν ολόκληρο νόμο (CRMA) για την εξασφάλιση του εφοδιασμού τους.
Η μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές έχει ανέβει ψηλά στην πολιτική ατζέντα της Ένωσης, ωστόσο, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας έχουν επανειλημμένα ζητήσει ταχύτερη εφαρμογή και μεγαλύτερη χρηματοδότηση. Επιπλέον, η μελέτη της McKinsey υπογραμμίζει ότι η εξασφάλιση του εφοδιασμού με πρώτες ύλες απαιτεί διατομεακή συνεργασία σε ολόκληρη τη βιομηχανία, τον ακαδημαϊκό χώρο και τον χρηματοοικονομικό τομέα. Προτείνουν διάφορα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των κοινών αγορών μέσω ψηφιακής πλατφόρμας για προμήθειες ενέργειας και πρώτων υλών για την αύξηση της ισχύος στην αγορά των Γερμανών αγοραστών, έναν μηχανισμό που ξεκίνησε πρόσφατα η ΕΕ.
Η έκθεση συνιστά επίσης τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο και την επέκταση της ανακύκλωσης. Αποτελεσματική, αν και σημαντικά πιο περίπλοκη, θα ήταν επίσης η άμεση επένδυση σε έργα πρώτων υλών. Λόγω των υψηλών κεφαλαιακών απαιτήσεων, αυτό θα ήταν εφικτό μόνο για πολύ μεγάλες εταιρείες, ολόκληρες χώρες ή την ΕΕ στο σύνολο της. Οι συγγραφείς προτείνουν επίσης τη σύσταση μιας γερμανικής ή ευρωπαϊκής υπηρεσίας για την ασφάλεια των πρώτων υλών, παρόμοιας με την Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου, Φυσικού Αερίου και Μετάλλων (Japan’s Oil, Gas and Metals National Corporation, JOGMEC) της Ιαπωνίας. Για περισσότερα από 20 χρόνια, η JOGMEC υποστηρίζει τις εγχώριες εταιρείες οικονομικά, τεχνολογικά και στρατηγικά στην εξασφάλιση πρόσβασης σε πόρους. Η Ιαπωνία θεωρείται γενικά ως πρότυπο για την ανθεκτικότητα της αλυσίδας εφοδιασμού και συχνά αναφέρεται ως σημείο αναφοράς για παρόμοια νομοθεσία στην Ευρώπη.
Με πληροφορίες από rawmaterials.net
