IRENA: Οι ΑΠΕ εξοικονόμησαν 480 δισ. δολάρια το 2025

Το βασικό συμπέρασμα της Έκθεσης του IRENA είναι σαφές: οι ανανεώσιμες πηγές παραμένουν η οικονομικότερη επιλογή για νέα ηλεκτροπαραγωγή στις περισσότερες αγορές του κόσμου. Περισσότερο από το 90% της νέας ισχύος ΑΠΕ μεγάλης κλίμακας που τέθηκε σε λειτουργία το 2025 παρήγαγε ηλεκτρική ενέργεια με χαμηλότερο κόστος από τη φθηνότερη νέα μονάδα ορυκτών καυσίμων στην αντίστοιχη αγορά.

Ύστερα από περισσότερο από μία δεκαετία εντυπωσιακών μειώσεων, το κόστος των ώριμων τεχνολογιών ΑΠΕ δείχνει πλέον τάσεις σταθεροποίησης. Το μέσο σταθμισμένο κόστος ηλεκτροπαραγωγής από φωτοβολταϊκά παρέμεινε το 2025 στα 44 δολάρια ανά MWh, στα ίδια επίπεδα με το 2024. Το χερσαίο αιολικό υποχώρησε στα 33 δολάρια/MWh, ενώ το υπεράκτιο αιολικό στα 78 δολάρια/MWh. Από το 2010, το κόστος των φωτοβολταϊκών έχει μειωθεί κατά 89%, του χερσαίου αιολικού κατά 71% και του υπεράκτιου κατά 63%.

Αντίθετα, ορισμένες ελεγχόμενες μορφές ανανεώσιμης παραγωγής εμφάνισαν αύξηση κόστους. Η υδροηλεκτρική ενέργεια διαμορφώθηκε στα 62 δολάρια/MWh, η γεωθερμία στα 89 δολάρια/MWh και η συγκεντρωτική ηλιακή ενέργεια στα 115 δολάρια/MWh. Η βιοενέργεια αποτέλεσε εξαίρεση, με το κόστος της να υποχωρεί στα 86 δολάρια/MWh.

Η επέκταση των ΑΠΕ συνεχίστηκε με ταχύτητα το 2025. Οι νέες εγκαταστάσεις ξεπέρασαν παγκοσμίως τα 690 GW, περίπου 20% περισσότερα από το 2024. Τα φωτοβολταϊκά αντιπροσώπευσαν περισσότερα από 500 GW και η αιολική ενέργεια περίπου 160 GW. Η Ασία, και ιδιαίτερα η Κίνα, παρέμεινε το κέντρο της παγκόσμιας ανάπτυξης. Η Κίνα αντιπροσώπευσε σχεδόν τα δύο τρίτα των νέων φωτοβολταϊκών και περίπου τα τρία τέταρτα της νέας αιολικής ισχύος. Το 2025 οι ΑΠΕ ξεπέρασαν επίσης τον άνθρακα ως προς τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ παγκοσμίως.

Η οικονομική τους επίδραση, όμως, υπερβαίνει το κόστος κατασκευής νέων σταθμών. Σύμφωνα με την IRENA, η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές απέτρεψε το 2025 δαπάνες περίπου 480 δισ. δολαρίων για ορυκτά καύσιμα, ενώ απέφυγε περίπου 8,4 γιγατόνους εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Οι ΑΠΕ λειτουργούν έτσι και ως «ασπίδα» απέναντι στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας. Στην Ινδονησία, την Ταϊλάνδη και τις Φιλιππίνες, για παράδειγμα, η υφιστάμενη παραγωγή από ΑΠΕ περιόρισε τις αγορές άνθρακα και φυσικού αερίου κατά περίπου 5,7 δισ. δολάρια μέσα στο 2025. Με τις υψηλότερες τιμές καυσίμων που καταγράφηκαν κατά την κρίση στη Μέση Ανατολή την άνοιξη του 2026, η αξία των ίδιων ποσοτήτων θα έφτανε τα 6,5 δισ. δολάρια.

Καθοριστική για την επόμενη φάση της μετάβασης είναι και η υποχώρηση του κόστους αποθήκευσης. Το εγκατεστημένο κόστος των συστημάτων μπαταριών τετράωρης διάρκειας μειώθηκε σχεδόν κατά 30% μέσα στο 2025, στα περίπου 140 δολάρια ανά kWh, επίπεδο περίπου 95% χαμηλότερο από το 2010. Περίπου το ένα τέταρτο της νέας φωτοβολταϊκής ισχύος μεγάλης κλίμακας που εγκαταστάθηκε το 2025 συνδυάστηκε ήδη με μπαταρίες. Σε περιοχές με υψηλό ηλιακό δυναμικό, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας από συστήματα φωτοβολταϊκών με αποθήκευση και αξιοπιστία 95% έχει πέσει κάτω από τα 85 δολάρια/MWh.

Η IRENA προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η συνέχιση της πτώσης του κόστους δεν είναι δεδομένη. Οι εμπορικές εντάσεις, οι τιμές πρώτων υλών, οι αλλαγές στις αλυσίδες εφοδιασμού και, κυρίως, το κόστος χρηματοδότησης μπορούν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη νέων έργων. Σύμφωνα με την έκθεση, οι μακροοικονομικές συνθήκες της χώρας όπου κατασκευάζεται ένα έργο εξηγούν σήμερα περίπου 2,3 φορές μεγαλύτερο μέρος των διαφορών στο κόστος χρηματοδότησης από ό,τι η ίδια η τεχνολογία. Η πρόσβαση σε φθηνά κεφάλαια, η σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου και ο επενδυτικός κίνδυνος αναδεικνύονται έτσι σε κρίσιμους παράγοντες για την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.

Το μήνυμα της IRENA είναι ότι οι ΑΠΕ δεν αποτελούν πλέον μόνο μέσο περιορισμού των εκπομπών. Με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια εξοικονόμησης από ορυκτά καύσιμα, εξελίσσονται ταυτόχρονα σε εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας, οικονομικής σταθερότητας και προστασίας απέναντι στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις.