Σύμφωνα με την τελευταία ετήσια έκθεση παρακολούθησης της προόδου του κλίματος από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Κλιματικής Ουδετερότητας (ECNO), η ΕΕ διακινδυνεύει την ανταγωνιστικότητα της λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, όταν θα μπορούσε να επενδύσει σε κλιματικές λύσεις. Η ΕΕ χρειάζεται μακροπρόθεσμες επενδυτικές στρατηγικές για να διορθώσει ένα «κολοσσιαίο» χρηματοοικονομικό κενό ύψους 344 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη κλιματικών λύσεων ενώ η έρευνα διαπιστώνει ότι ξόδεψε σχεδόν το διπλάσιο ποσό για εισαγωγές και επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων.
Σύμφωνα με το European Climate Neutrality Observatory (ECNO), το χάσμα μεταξύ των επενδύσεων και των απαιτούμενων λύσεων απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα το 2023 στην ΕΕ, έφτασε τα 344 δισ. Ευρώ.
Η νέα έρευνα διαπίστωσε ότι η έλλειψη χρηματοδότησης θα μπορούσε να παρεμποδίσει την πρόοδο προς την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της ΕΕ για απαλλαγή από τον άνθρακα και θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή. Οι νέες επενδυτικές στρατηγικές θα μπορούσαν να συρρικνώσουν το χρηματοοικονομικό κενό, υποστηρίζοντας παράλληλα τα ευάλωτα νοικοκυριά που κινδυνεύουν από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει τη διατήρηση του κλιματικού στόχου για το 2040 για μείωση των καθαρών εκπομπών άνθρακα κατά 90% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Ωστόσο, επιθυμεί να επιτραπεί στα κράτη-μέλη να αγοράζουν δικαιώματα άνθρακα από αναπτυσσόμενες χώρες για να ανταποκριθούν σε ένα μέρος των αναγκών τους.
Πολλές κλιματικές ομάδες είναι σθεναρά αντίθετες με την πρόταση για τα δικαιώματα άνθρακα, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να αποθαρρύνει την άμεση απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα στην Ευρώπη και να παρέχει χρηματοδότηση για έργα σε μια σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτη αγορά άνθρακα.
Το ECNO σημειώνει ότι η Κίνα εξακολουθεί να κυριαρχεί παγκοσμίως στους κλάδους παραγωγής καθαρών τεχνολογιών, ενώ η ΕΕ έχει εμπορικό έλλειμμα σε ηλιακά panel και μπαταρίες. Το εμπορικό πλεόνασμα που είχε δημιουργήσει η ΕΕ για τις αιολικές τεχνολογίες, αρχίζει και αυτό πλέον να συρρικνώνεται.
Η παραγωγή μπαταριών βρίσκεται σε καλό δρόμο ώστε να ξεπεράσει τον στόχο των 550 GWh ετησίως έως το 2030, αλλά η ανάπτυξη της αγοράς έχει επιβραδυνθεί λόγω της αστάθειας και της χαμηλότερης ζήτησης. Οι τιμές βιομηχανικής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 7,5% σε μια πενταετία, ξεπερνώντας κατά πολύ τις σαφώς πιο περιορισμένες αυξήσεις στις ΗΠΑ και την Κίνα. Αυτό οφείλεται στην εξάρτηση της Ευρώπης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Η αποτυχία τόνωσης των αγορών της ΕΕ θα μπορούσε να την εγκλωβίσει σε «κρίσιμες εξαρτήσεις» από ξένες εισαγωγές και οικονομίες, θέτοντας σε κίνδυνο τους στόχους για το κλίμα, τους πολίτες και την οικονομία της.
Η πρωτοβουλία Clean Industrial Deal της ΕΕ θα μπορούσε να ξεκλειδώσει $100 δις σε λύσεις για το κλίμα έως το 2040, με στόχο την απαλλαγή των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας από τον άνθρακα και τον εκσυγχρονισμό των τομέων έντασης άνθρακα. Η πρωτοβουλία προτείνει τη δημιουργία μιας Τράπεζας Απαλλαγής της Βιομηχανίας από τις Εκπομπές Άνθρακα (Industrial decarbonisation bank) με στόχο τη παροχή χρηματοδοτήσεων ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές. Οι δημόσιες πηγές θα περιλαμβάνουν το Ταμείο Καινοτομίας, το InvestEU και χρήματα που προέρχονται από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS), με έμφαση στην απαλλαγή από τον άνθρακα και την απομάκρυνση του κινδύνου της μη βιωσιμότητας των βιομηχανιών έντασης άνθρακα.
Η έκθεση του ECNO παροτρύνει την ΕΕ να αναπτύξει ένα κοινό πλαίσιο που θα ενσωματώνει την ανταγωνιστικότητα και την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα στην πρωτοβουλία Clean Industrial Deal και στις μελλοντικές πολιτικές για το κλίμα, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος «μη συντονισμένης χάραξης πολιτικής».
Ο εμπειρογνώμονας καθαρών τεχνολογιών του ECNO, Ciarán Humphreys, δήλωσε: «Η πρωτοβουλία Clean Industrial Deal και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας στην πρόταση προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ΕΕ, αντιπροσωπεύουν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αλλά με μόλις 26 δισ. ευρώ να προορίζονται για καθαρές τεχνολογίες έντασης κεφαλαίου, το Ταμείο είναι πολύ μικρό από μόνο του για να ανταπεξέλθει στον ανταγωνισμό από τις ΗΠΑ και την Κίνα».
«Σε μια παγκόσμια οικονομία που κινείται προς τεχνολογίες μηδενικού άνθρακα, η οικονομική καταλληλότητα της Ευρώπης εξαρτάται από την ικανότητα της να ηγείται στην καινοτομία στις καθαρές τεχνολογίες, να ενισχύει τις βιομηχανικές επιδόσεις και να δημιουργεί νέες αγορές για καθαρές τεχνολογίες, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων».
Η έκθεση του ECNO έρχεται σε μία στιγμή που η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο καθυστέρησης της επιβολής φόρων στα καύσιμα των αερομεταφορών και της ναυτιλίας.
Σύμφωνα με προσχέδια εγγράφων που διέρρευσαν, τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να προτείνουν μια 10ετή καθυστέρηση στη φορολόγηση των αεροπορικών και ναυτιλιακών καυσίμων, η οποία προτάθηκε για πρώτη φορά το 2021. Σύμφωνα με την πρόταση, τα καύσιμα αεροσκαφών και πλοίων δε θα εμπίπτουν σε ένα φορολογικό σύστημα που έχει σχεδιαστεί για την προώθηση καθαρότερων καυσίμων.
Η ΕΕ εφαρμόζει ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές σε άλλα καύσιμα, όπως η βενζίνη, αλλά σύμφωνα με τις προτάσεις, μόνο τα αεροσκάφη με μέγιστο αριθμό 19 θέσεων και τα ιδιωτικά σκάφη αναψυχής θα υπόκεινται σε φόρους πριν από το 2035.
Η κούρσα για τις καθαρές τεχνολογίες
Αυτή είναι η πρώτη χρονιά που το ECNO θεωρεί ότι οι προσπάθειες της ΕΕ είναι «σε καλό δρόμο», αλλά προειδοποιεί ότι η ΕΕ θα μπορούσε να μείνει ακόμα περισσότερο πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα χωρίς ενισχυμένες πολιτικές.
Νωρίτερα φέτος, μια ανάλυση της Mission Possible Partnership διαπίστωσε ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να μείνει πίσω από τις αναδυόμενες χώρες όσον αφορά στον παγκόσμιο ανταγωνισμό γύρω από τις καθαρές τεχνολογίες. Η έρευνα διαπίστωσε ότι οι επενδυτές υποστηρίζουν όλο και περισσότερο πρωτοβουλίες στη λεγόμενη «βιομηχανική ζώνη του ήλιου», η οποία περιλαμβάνει χώρες όπως η Βραζιλία, η Αίγυπτος και η Ινδία.
Η περιοχή ορίζεται ως μια ομάδα αναδυόμενων οικονομιών της αγοράς με άφθονες δυνατότητες για επέκταση της ηλιακής ενέργειας, λόγω της θέσης τους κοντά στον ισημερινό. Τα έργα σε αυτά τα έθνη έχουν προσελκύσει το 20% των παγκόσμιων καθαρών βιομηχανικών επενδύσεων μέχρι σήμερα και αντιπροσωπεύουν το 59% του μελλοντικού αγωγού επενδύσεων μέχρι το 2035.
Η Mission Possible Partnership έχει καταγράψει μέχρι σήμερα επενδύσεις 250 δισ. δολαρίων στη βιομηχανία καθαρών τεχνολογιών. Ωστόσο, απαιτείται πενταπλασιασμός αυτού το ποσού έως το 2030 για να επιτευχθεί μια «κρίσιμη μάζα» έργων που θα αντιπροσωπεύουν ουσιαστικά μια μετάβαση σε βιομηχανικό επίπεδο και όχι απλά μια προσθήκη.
Με πληροφορίες από edie.net
