Η εξόρυξη βαθέων υδάτων (Deep Sea Mining), δηλαδή η εκμετάλλευση του βυθού για τη συλλογή ορυκτών πρώτων υλών, από κάποιους θεωρείται ως μια βασική πηγή κρίσιμων ορυκτών για το μέλλον της ενεργειακής μετάβασης και από κάποιους άλλους ως περιβαλλοντική καταστροφή. Το ζήτημα προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Διεθνής Αρχή Θαλάσσιου Βυθού (International Seabed Authority, ISA) διοργανώνει σχετική εκδήλωση στη Τζαμάικα από τις 10 έως τις 28 Ιουλίου 2023.
Στη συνάντηση θα συζητηθούν τα θέματα που απορρέουν ως υποχρέωση του «διετούς κανόνα» της ISA, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ λόγω σχετικού αιτήματος του νησιωτικού κράτους Nauru της Ωκεανίας. Ο κανόνας απαιτεί από την ISA να αναπτύξει ένα πλαίσιο κανονισμών για την εξόρυξη βαθέων υδάτων εντός διετίας, εάν ένα κράτος μέλος ανακοινώσει την πρόθεση του να εκκινήσει σχετικές εργασίες εξόρυξης.
Η Δημοκρατία του Nauru, το Βασίλειο της Tonga και η Δημοκρατία του Kiribati συνυποστηρίζουν την πρωτοβουλία για την έναρξη της εκμετάλλευσης του βυθού της θάλασσας σε συνεργασία με τη The Metals Company, μία καναδική startup, παλαιότερα γνωστή ως DeepGreen, η οποία ανακοίνωσε την πρόθεση της να ξεκινήσει την εξόρυξη το 2024.
Η κυβέρνηση του Καναδά, ωστόσο, ζήτησε να παραταθεί το τρέχον μορατόριουμ για την εξόρυξη βαθέων υδάτων έως ότου γίνουν γνωστά περισσότερα για τον αντίκτυπο που θα έχει σε ένα περιβάλλον, για τον οποίο πολύ λίγα είναι γνωστά.
Η Κόστα Ρίκα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Ελβετία συμφώνησαν με τον Καναδά, ζητώντας παράταση του μορατόριουμ των σχετικών εξορυκτικών δραστηριοτήτων, ωστόσο, η Κίνα, η Ινδία και η Νορβηγία τάχθηκαν υπέρ της έναρξης των εργασιών.
Γιατί η βιομηχανία θέλει να εξορύξει τον πυθμένα της θάλασσας;
Όσοι είναι υπέρ της εξόρυξης βαθέων υδάτων, επισημαίνουν την ανάγκη εξόρυξης ορυκτών που είναι σημαντικά για τη ενεργειακή μετάβαση και εκπομπές άνθρακα. Το κοβάλτιο, ο χαλκός, το μαγγάνιο, το νικέλιο, ο χρυσός, ο άργυρος, ο ψευδάργυρος και ο φώσφορος, που χρησιμοποιούνται σε μία πλειάδα σύγχρονων τεχνολογιών, από smartphone έως ανεμογεννήτριες και μπαταρίες για ηλεκτρονικά οχήματα, βρίσκονται σε σημαντικές ποσότητες στο βυθό της θάλασσας.
Άλλοι υποστηρίζουν ότι η εκμετάλλευση του θαλάσσιου πυθμένα θα τερματίσει τον σχεδόν μονοπωλιακό έλεγχο που έχουν η Ρωσία και η Κίνα στην εξόρυξη στοιχείων σπάνιων γαιών και ίσως μειώσει την ένταση της παιδικής εργασίας στα ορυχεία κοβαλτίου της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.
Γιατί οι άνθρωποι θέλουν να απαγορευτεί η εξόρυξη βαθέων υδάτων;
Η παρουσία μετάλλων και στοιχείων σπάνιων γαιών στον ωκεάνιο πυθμένα είναι γνωστή από την αποστολή Challenger το 1872-1876, η οποία ανακάλυψε την τάφρο των Μαριανών, το βαθύτερο γνωστό μέρος των ωκεανών του κόσμου, με βάθος λίγο λιγότερο από 11 χιλιόμετρα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια περιοχή γνωστή ως Ζώνη Clarion - Clipperton, (επίσης γνωστή ως ρηξιγενής ζώνη του Clipperton), που ανακαλύφθηκε από το Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Scripps το 1950. Ευρισκόμενη στη μέση του βόρειου Ειρηνικού, η Ζώνη Clarion - Clipperton (CCZ) είναι εξαιρετικά πλούσια σε «πολυμεταλλικά οζίδια», για τα οποία η ISA έχει εγκρίνει και χορηγήσει άδειες εξερεύνησης σε κυβερνήσεις και ιδιωτικές επιχειρήσεις από όλο τον κόσμο.
Μια μελέτη του 2023 από μια διεθνή ομάδα επιστημόνων, ωστόσο, διαπίστωσε ότι η περιοχή χαρακτηρίζεται από εξαιρετική βιοποικιλότητα, η οποία περιλαμβάνει πολλά είδη που είναι άγνωστα στην επιστήμη. Βάσει αυτή της μελέτης, στην περιοχή καταγράφηκαν 5.142 είδη, από τα οποία το 88-92% δεν έχουν αναγνωριστεί. Δεδομένου ότι τόσο λίγα είναι γνωστά για αυτά τα είδη και το περιβάλλον στο οποίο ζουν, δεν υπάρχει τρόπος να προσδιοριστεί ο αντίκτυπος που θα έχει η εξόρυξης βαθέων υδάτων στα τοπικά οικοσυστήματα, αλλά ούτε και στο ευρύτερο ωκεάνιο περιβάλλον συνολικά.
Επόμενα βήματα
Το 36μελές συμβούλιο της ISA θα συζητήσει το μέλλον της εξόρυξης βαθέων υδάτων για να αποφασιστεί εάν θα συνεχιστεί η απλή χορήγηση άδειων εξερεύνησης ή εάν θα πρέπει να χορηγηθούν εμπορικές άδειες για την εξόρυξη ορυκτών από τον πυθμένα της θάλασσας.
Ενώ αναμένεται μία έντονη διαβούλευση, ένας εκπρόσωπος της ISA είπε ότι οι κανονισμοί εξόρυξης «θα εγκριθούν μόνο εάν τα μέλη του ISA καταλήξουν σε συναίνεση για το περιεχόμενο τους. Εν τω μεταξύ, θα επιτρέπονται μόνο δραστηριότητες εξερεύνησης».
Εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε: «Αναγνωρίζουμε την αυξανόμενη πίεση για την εξόρυξη βαθέων υδάτων και ανησυχούμε για τις πιθανές επιπτώσεις των εξορυκτικών δραστηριοτήτων στο εύθραυστο θαλάσσιο περιβάλλον. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο θα διατηρήσει την, υπό όρους, θέση του να μην χορηγεί ή να υποστηρίζει την έκδοση αδειών εκμετάλλευσης για έργα εξόρυξης βαθέων υδάτων, εκτός εάν και εφόσον υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπο στα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς και ισχυροί σχετικοί περιβαλλοντικοί κανονισμοί, πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές που θα αναπτυχθούν και θα τεθούν σε ισχύ από την ISA».
Με πληροφορίες από divemagazine.com
