Η Ζιμπάμπουε ανακοίνωσε άμεση και επ’ αόριστον απαγόρευση στις εξαγωγές όλων των ακατέργαστων ορυκτών και των συμπυκνωμάτων λιθίου, ακόμη και για φορτία που βρίσκονταν ήδη σε διαμετακόμιση, επικαλούμενη εκτεταμένες παρατυπίες στις εξαγωγές και ανάγκη αυστηρότερης λογοδοσίας. Η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική της χώρας να πιέσει για εγχώρια προστιθέμενη αξία αντί για εξαγωγή ενδιάμεσων προϊόντων προς επεξεργασία στο εξωτερικό—κυρίως προς την Κίνα. Αξίζει ότι η πλήρης απαγόρευση για τα συμπυκνώματα λιθίου είχε προαναγγελθεί ως μέτρο που θα εφαρμοζόταν αργότερα, όμως τώρα επιβλήθηκε νωρίτερα και συνολικά.
Η Ζιμπάμπουε ανακοίνωσε άμεση αναστολή των εξαγωγών όλων των ακατέργαστων ορυκτών και των συμπυκνωμάτων λιθίου, με ισχύ μέχρι νεωτέρας, ακόμη και για φορτία που βρίσκονται υπό διαμετακόμιση. Η κυβέρνηση παρουσιάζει το μέτρο ως κίνηση «εθνικού συμφέροντος», με στόχο διαφάνεια, συμμόρφωση/λογοδοσία και κυρίως προστιθέμενη αξία και εμπλουτισμό εντός χώρας, περιορίζοντας «διαρροές» και «αθέμιτες πρακτικές» στις εξαγωγές.
Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η απαγόρευση για τα συμπυκνώματα λιθίου είχε αρχικά προγραμματιστεί για Ιανουάριο 2027, ώστε να πιέσει τις εταιρείες να επενδύσουν σε τοπική επεξεργασία, όμως επισπεύδεται στο πλαίσιο αναθεώρησης των διαδικασιών εξαγωγής.
Σε ανακοίνωση του, ο Υπουργός Ορυχείων και Μεταλλευτικής Ανάπτυξης, Polite Kambamura, διευκρίνισε ότι το μέτρο καλύπτει όλα τα ορυκτά, συμπεριλαμβανομένων όσων «βρίσκονται υπό διαμετακόμιση». Όπως σημειώνεται, «η κυβέρνηση αναμένει τη συνεργασία της μεταλλευτικής βιομηχανίας σε αυτό το μέτρο, το οποίο έχει ληφθεί προς το εθνικό συμφέρον». Παράλληλα, τόνισε ότι η Ζιμπάμπουε «παραμένει προσηλωμένη στη διασφάλιση της διαφάνειας, της προστιθέμενης αξίας και του εμπλουτισμού εντός της χώρας, της συμμόρφωσης και της λογοδοσίας» κατά την εξαγωγή των ορυκτών της πόρων.
Σε επιστολή προς το Επιμελητήριο Μεταλλείων της Ζιμπάμπουε -που εκπροσωπεί μεγάλες εξορυκτικές εταιρείες- το υπουργείο ανέφερε ότι θα αναπροσαρμόσει τις διαδικασίες εξαγωγών, επικαλούμενο ανησυχίες για «συνεχιζόμενες αθέμιτες πρακτικές» στις εξαγωγές ορυκτών. «Η αναθεώρηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια περιορισμού των διαρροών και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των συστημάτων μας», καταλήγει η επιστολή.
Η Ζιμπάμπουε διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου στην Αφρική. Κατά το οικονομικό έτος που έληξε τον Δεκέμβριο του 2025, εξήγαγε 1,128 εκατ. μετρικούς τόνους συμπυκνώματος σποδουμένη (spodumene) που περιέχει λίθιο, καταγράφοντας αύξηση 11% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το μεγαλύτερο μέρος του συμπυκνώματος κατευθύνεται στην Κίνα για περαιτέρω κατεργασία, με στόχο την παραγωγή υλικών ποιότητας μπαταριών.
Ωστόσο, η Ζιμπάμπουε εντείνει την πίεση προς τις εξορυκτικές εταιρείες ώστε να πραγματοποιούν περισσότερη επεξεργασία εντός της χώρας, επιδιώκοντας μεγαλύτερο μερίδιο από την προστιθέμενη αξία που δημιουργεί η παγκόσμια μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας. Σε διεθνές επίπεδο, η πρόσβαση σε σπάνιες γαίες και άλλα στρατηγικά ορυκτά έχει αναδειχθεί σε προτεραιότητα, λόγω της χρήσης τους σε smartphones, τεχνολογίες πράσινης ενέργειας, αμυντικά συστήματα και πλήθος βιομηχανικών εφαρμογών. Η εξέλιξη αυτή ωθεί πολλές χώρες-παραγωγούς να αυστηροποιούν τους ελέγχους και να κλείνουν «παράθυρα» διαρροών στις εφοδιαστικές τους αλυσίδες.
Ο υπουργός Polite Kambamura δήλωσε ότι η κυβέρνηση «θα ενημερώσει τον κλάδο στο εγγύς μέλλον σχετικά με τις νέες προσδοκίες και τις μελλοντικές προοπτικές». Παράλληλα, ο εξορυκτικός κλάδος παραμένει πυλώνας της οικονομίας: αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο τομέα συνεισφοράς στο ΑΕΠ της Ζιμπάμπουε, αντιπροσωπεύοντας 14,3% της παραγωγής μετά τη μεταποίηση, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Η παραγωγή σποδουμένη έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, έπειτα από σημαντικές επενδύσεις κινεζικών εταιρειών, όπως οι Zhejiang Huayou Cobalt, Sinomine, Chengxin Lithium Group και Yahua. Ενδεικτικά, η Huayou ολοκλήρωσε πρόσφατα εργοστάσιο ύψους 400 εκατ. δολαρίων για την περαιτέρω επεξεργασία συμπυκνωμάτων σε θειικό λίθιο — ενδιάμεσο προϊόν που μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή υλικών ποιότητας μπαταρίας, όπως υδροξείδιο ή ανθρακικό λίθιο. Αντίστοιχα, η Sinomine έχει ανακοινώσει σχέδια για την κατασκευή εργοστασίου θειϊκού λιθίου ύψους 500 εκατ. δολαρίων στο ορυχείο Bikita στη Ζιμπάμπουε.
