Γροιλανδία, σπάνιες γαίες και ασφάλεια στην Αρκτική

Η Γροιλανδία είναι πλούσια σε φυσικούς πόρους, όπως σιδηρομετάλλευμα, γραφίτη, βολφράμιο, παλλάδιο, βανάδιο, ψευδάργυρο, χρυσό, ουράνιο, χαλκό και πετρέλαιο. Αλλά οι πόροι που προσελκύουν τη μεγαλύτερη προσοχή στην περιοχή είναι οι σπάνιες γαίες. Τα τρωτά σημεία στις εφοδιαστικές αλυσίδες σπάνιων γαιών των ΗΠΑ για αμυντικές και εμπορικές ανάγκες, βρίσκονται πρόσφατα στο προσκήνιο των πολιτικών ζητημάτων στην Ουάσινγκτον.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 σημαδεύτηκε από πολλαπλούς γύρους διαπραγματεύσεων, υψηλού διακυβεύματος, μετά τους κινέζικους ελέγχους εξαγωγών σε βαρέες σπάνιες γαίες. Οι διαταραχές στα επίπεδα επάρκειας αυτών των υλικών, εξέθεσαν τις εφοδιαστικές αλυσίδες της δυτικής αυτοκινητοβιομηχανίας, έχοντας ως αποτέλεσμα ελλείψεις, καθυστερήσεις και παύσεις στην παραγωγή. Ο πρόεδρος Trump έχει ενεργήσει ουσιαστικά για να αντιμετωπίσει αυτές τις ανησυχίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες, τόσο μέσω συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, όπως η συμφωνία μετοχικού κεφαλαίου με την αμερικανική εταιρεία σπάνιων γαιών MP Materials, όσο και μέσω διμερών συμφωνιών με εταίρους όπως η Σαουδική Αραβία, η Ιαπωνία και η Αυστραλία για την περαιτέρω ανάπτυξη των δυνατοτήτων παραγωγής και επεξεργασίας σπάνιων γαιών εκτός Κίνας. Η εμβάθυνση της συνεργασίας και των εμπορικών δεσμών με χώρες πλούσιες σε ορυκτά, αναμένεται να αποτελέσει ακρογωνιαίο λίθο της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ και το 2026.

Η Γροιλανδία κατατάσσεται όγδοη στον κόσμο σε αποθέματα σπάνιων γαιών, με 1,5 εκατ. τόνους, και φιλοξενεί δύο κοιτάσματα σπάνιων γαιών που είναι από τα μεγαλύτερα στον κόσμο: το Kvanefjeld και το Tanbreez. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί εξόρυξη σπάνιων γαιών στο νησί. Το αρκτικό κλίμα είναι σημαντικό εμπόδιο για εξορυκτικές δραστηριότητες στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Μόνο το 20% της Γροιλανδίας δεν έχει πάγους και οι θερμοκρασίες μπορούν να φτάσουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, το λιώσιμο των πάγων εν μέσω της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας, ανοίγει την πρόσβαση σε πρόσθετους ορυκτούς πόρους, καθώς και σε νέες ναυτιλιακές και μεταφορικές οδούς, μετατρέποντας ενδεχομένως τη Γροιλανδία σε έναν βιώσιμο εταίρο στον τομέα της εξόρυξης.

Το 2019, υπό την πρώτη κυβέρνηση Trump, οι ΗΠΑ υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης με τη Γροιλανδία για την κοινή εξερεύνηση της περιοχής και την ανταλλαγή επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων για την ανάπτυξη κοιτασμάτων σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών πόρων. Ωστόσο, το μνημόνιο πλησιάζει πλέον στη λήξη του και οι προσπάθειες ανανέωσης της συμφωνίας υπό την κυβέρνηση Biden, απέτυχαν.

Η κυβέρνηση Trump φαίνεται να επικεντρώνεται σε νέους τρόπους πρόσβασης στις σπάνιες γαίες της Γροιλανδίας. Τον Ιούνιο του 2025, η Export–Import Bank (EXIM) των ΗΠΑ έστειλε επιστολή ενδιαφέροντος στην Critical Metals Corp για δάνειο 120 εκατ. δολαρίων για τη χρηματοδότηση του ορυχείου σπάνιων γαιών Tanbreez της εταιρείας στη Γροιλανδία. Εάν εγκριθεί, το δάνειο θα είναι η πρώτη επένδυση της κυβέρνησης Trump στο εξωτερικό σε ένα έργο εξόρυξης.

Οι ΗΠΑ δεν είναι η μόνη παγκόσμια δύναμη που ενδιαφέρεται να επεκτείνει την επιρροή της στη Γροιλανδία και την περιοχή της Αρκτικής. Το 2018, η Κίνα δημοσίευσε την πολιτική της σε σχέση με την Αρκτική, γνωστή και ως Πολικός Δρόμος του Μεταξιού (Polar Silk Road), στον οποίο αυτοαποκαλούνταν αμφιλεγόμενα «Near-Arctic state». Τα τελευταία επτά χρόνια, η Κίνα προσπάθησε να αυξήσει το αποτύπωμα της στην περιοχή μέσω επιστημονικών και ερευνητικών αποστολών, επενδύσεων σε υποδομές και απόκτησης φυσικών πόρων.

Αυτή η στρατηγική της Κίνας δεν φαίνεται να έχει αποδώσει καρπούς, καθώς μεγάλα έργα εξακολουθούν να εμποδίζονται λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια. Ωστόσο, το συνεχιζόμενο ενδιαφέρον της Κίνας για τη Γροιλανδία αντανακλά τη γεωστρατηγική σημασία του νησιού και η παγκόσμια πρωτοπορία της Κίνας στην εξόρυξη και την επεξεργασία σπάνιων γαιών, την κάνει πιθανό μελλοντικό εταίρο εξόρυξης στη Γροιλανδία.

Ο υπουργός Επιχειρήσεων και Ορυκτών Πόρων της Γροιλανδίας προειδοποίησε ότι, ενώ η συνεργασία με τη Δύση είναι προτιμότερη, χωρίς εισροή επενδύσεων, η Γροιλανδία θα πρέπει να στραφεί σε άλλους εταίρους, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας. Ήδη, η κινεζική εταιρεία σπάνιων γαιών Shenghe Resources είναι η δεύτερη μεγαλύτερη μέτοχος στο ορυχείο Kvanefjeld. Η Shenghe υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας το 2018 για να αναλάβει την επεξεργασία και εμπορία των πρώτων υλών που θα εξορυχθούν από το έργο.

Δεδομένης της δυναμικής ασφάλειας στην περιοχή της Αρκτικής, είναι ζωτικής σημασίας οι ΗΠΑ να παραμείνουν ενεργές στη Γροιλανδία ως εταίρος και σύμμαχος ασφαλείας. Μια κρίσιμη συμφωνία για τα ορυκτά θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος για την εμβάθυνση των δεσμών, αλλά σημαντικές προκλήσεις εμποδίζουν τις εμπορικές και εξορυκτικές δραστηριότητες στο νησί σήμερα, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών, της ενέργειας, της κοινωνικής άδειας λειτουργίας (Social License to Operate, SLO) και των κανονιστικών φραγμών.

Οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνεργαστούν με τη Γροιλανδία μέσω στενού, συνεργατικού συντονισμού με τους Ευρωπαίους συμμάχους και όχι με μονομερή προσέγγιση. Καθώς η Γροιλανδία εμβαθύνει τους οικονομικούς, κανονιστικούς και δεσμούς υποδομών με την Ευρώπη, η συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους βασικούς εταίρους μπορεί να βοηθήσει στην ευθυγράμμιση των προτύπων, στην μείωση του επενδυτικού κινδύνου και στην παρουσίαση μιας ενιαίας, αξιόπιστης εναλλακτικής λύσης στα ανταγωνιστικά μοντέλα. Μια διατλαντική στρατηγική, όχι μόνο θα ενίσχυε την ικανότητα της Γροιλανδίας να αναπτύξει υπεύθυνα τους πόρους της, αλλά και θα ενίσχυε τους κοινούς γεωπολιτικούς, περιβαλλοντικούς και εφοδιαστικούς στόχους στην Αρκτική.

Η Αρκτική περιοχή αποτελείται από εδάφη οκτώ χωρών: ΗΠΑ, Καναδά, Ισλανδία, Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Φινλανδία και Ρωσία. Η Γροιλανδία έγινε για πρώτη φορά περιοχή στρατηγικής σημασίας για τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου με την εγκατάσταση αεροπορικών και ναυτικών βάσεων στο νησί. Μετά το τέλος του πολέμου, αυτές οι βάσεις συνέχισαν να χρησιμεύουν ως βασικές δυτικές θέσεις για την προστασία και την άμυνα από πιθανή εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης. Σήμερα, η Διαστημική Βάση Pituffik (γνωστή και ως Αεροπορική Βάση Thule) είναι η βορειότερη στρατιωτική εγκατάσταση των ΗΠΑ με δυνατότητες ανίχνευσης και αντιπυραυλικής άμυνας, καθώς και δυνατότητας επιτήρησης του διαστήματος.

Καθώς οι πάγοι της Αρκτικής λιώνουν, νέες αναδυόμενες ναυτιλιακές οδοί που διασχίζουν την περιοχή δημιουργούν νέες οικονομικές και γεωστρατηγικές ευκαιρίες για τις παγκόσμιες δυνάμεις. Το Βορειοδυτικό Πέρασμα (Northwest Passage) είναι μια σειρά από θαλάσσιες οδούς που διασχίζουν το Αρκτικό Αρχιπέλαγος του Καναδά και συνδέουν τον Ειρηνικό με τον Ατλαντικό Ωκεανό. Το πέρασμα είναι προς το παρόν πλεύσιμο μόνο για σύντομα χρονικά διαστήματα κάθε χρόνο λόγω δύσκολων συνθηκών και μετατόπισης του θαλάσσιου πάγου.

Ωστόσο, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι με την επιταχυνόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη και τις τεχνολογικές εξελίξεις, το πέρασμα μπορεί σύντομα να είναι ανοιχτό για διέλευση κάθε καλοκαίρι, συνδέοντας την Ανατολική Ασία με τη Δυτική Ευρώπη με μια διαδρομή, 7.000 χλμ. μικρότερη από την τρέχουσα διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Παναμά. Ο έλεγχος αυτής της διαδρομής θα είναι το κλειδί για την αξιοποίηση των οικονομικών πλεονεκτημάτων της αναδυόμενης εμπορικής οδού, και η πλεονεκτική θέση της Γροιλανδίας κατά μήκος αυτής της διαδρομής, της προσδίδει στρατηγική σημασία για τις ΗΠΑ, την Κίνα και οποιαδήποτε άλλη δύναμη επιδιώκει να έχει πρόσβαση στο Βορειοδυτικό Πέρασμα.

Επί χρόνια, η Κίνα προσπαθεί να εδραιωθεί στη Γροιλανδία μέσω επενδύσεων σε υποδομές, αλλά καμία κινεζική επένδυση δεν έχει καρποφορήσει λόγω γεωπολιτικών ανησυχιών. Τα τελευταία 10 χρόνια, η Κίνα έχει επενδύσει στα αεροδρόμια της Γροιλανδίας, σε έναν εγκαταλελειμμένο ναυτικό σταθμό και σε έναν επίγειο δορυφορικό σταθμό, αλλά οι φιλοδοξίες της έχουν σε μεγάλο βαθμό καθυστερήσει και περιοριστεί από ενδιαφερόμενους φορείς στις ΗΠΑ και στη Δανία.

Ενώ η Κίνα δεν έχει ακόμη αναπτύξει έναν Πολικό Δρόμο του Μεταξιού με σημαντική γεωπολιτική αξία, η κυρίαρχη θέση της Κίνας στον διαχωρισμό και την επεξεργασία σπάνιων γαιών της προσφέρει ένα πλεονέκτημα στην πρόσβαση στους πόρους σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας, μέσω συμφωνιών επεξεργασίας και απορρόφησης. Οι ΗΠΑ αναζητούν ενεργά τρόπους για να αντιμετωπίσουν την κυριαρχία της Κίνας στους παγκόσμιους πόρους σπάνιων γαιών. Αμερικανοί αξιωματούχοι άσκησαν πιέσεις στην εταιρεία ανάπτυξης του κοιτάσματος Tanbreez για να αποτρέψουν την πώληση του κοιτάσματος σε Κινέζο αγοραστή. Η Tanbreez Mining πούλησε το κοίτασμα στην Critical Metals Corp με έδρα τη Νέα Υόρκη για -σύμφωνα με πληροφορίες- μικρότερο αντάλλαγμα σε σχέση με προηγούμενες προσφορές κινεζικών εταιρειών.

Κοιτάσματα και ποιότητες μεταλλεύματος

Η Γροιλανδία διαθέτει δύο μεγάλα κοιτάσματα σπάνιων γαιών που βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: τα Kvanefjeld και Tanbreez. Και τα δύο κοιτάσματα βρίσκονται στο νότιο άκρο του νησιού, σε κοντινή απόσταση από την πόλη Narsaq. Το Kvanefjeld είναι το τρίτο μεγαλύτερο γνωστό κοίτασμα σπάνιων γαιών, με πάνω από 11 εκατ. μετρικούς τόνους αποθεμάτων, συμπεριλαμβανομένων 370.000 μετρικών τόνων βαρέων σπάνιων γαιών.

Η Energy Transition Minerals (πρώην Greenland Minerals and Energy) ξεκίνησε την εξερεύνηση και την προμελέτη σκοπιμότητας για το έργο το 2007, έχοντας ολοκληρώσει τη μελέτη σκοπιμότητας και έχοντας εισέλθει στο στάδιο της αδειοδότησης το 2015. Οι μελέτες σκοπιμότητας αποκάλυψαν υψηλές ποιότητες σπάνιων γαιών της τάξης του 1,43%, πολύ πάνω από έργα όπως το Serra Verde της Βραζιλίας (0,15%) και το Round Top του Τέξας (0,033%), οι οποίες ωστόσο υπολείπονται των έργων Mt Weld της Αυστραλίας (6,40%), Mountain Pass της MP Materials (5,96%) και Bayan Obo της Κίνας (2,55%).

Το κοίτασμα Tanbreez δεν έχει προχωρήσει τόσο πολύ στις φάσεις ανάπτυξης, με την προκαταρκτική οικονομική αξιολόγηση να έχει ολοκληρωθεί το 2025, αλλά εκτιμάται ότι περιέχει ένα παγκόσμιας κλάσης κοίτασμα σπάνιων γαιών, πιθανώς το μεγαλύτερο στον κόσμο, με 28,2 εκατ. μετρικούς τόνους. Πάνω από 27% των αποθεμάτων έργου εκτιμάται ότι αποτελείται από βαρέες σπάνιες γαίες. Ωστόσο, οι ποιότητες μεταλλεύματος εκτιμάται ότι είναι πολύ χαμηλότερες, κοντά στο 0,38%.

Οι ποιότητες μεταλλεύματος είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την οικονομική σκοπιμότητα ενός ορυχείου σπάνιων γαιών. Τα κοιτάσματα υψηλότερης ποιότητας απαιτούν την εξόρυξη λιγότερου υλικού και είναι ευκολότερα στον διαχωρισμό και την επεξεργασία, γεγονός που ισοδυναμεί με χαμηλότερο κόστος. Παρ' όλα αυτά, η υψηλή συγκέντρωση πολύτιμων βαρέων σπάνιων γαιών, καθιστά το Tanbreez ένα ελκυστικό κοίτασμα, παρά τις χαμηλότερες ποιότητες μεταλλεύματος.

Κοινωνική Άδεια Λειτουργίας (SLO)

Ενώ τόσο το Kvanefjeld όσο και το Tanbreez είναι κοιτάσματα σπάνιων γαιών με παγκόσμια σημασία, το Tanbreez είναι ένα από τα δύο μόνο ορυχεία, από τις 147 ενεργές άδειες εξόρυξης σε όλη τη Γροιλανδία, που έχει λάβει άδεια εκμετάλλευσης. Η έντονη πολιτική αντίθεση λόγω περιβαλλοντικών ανησυχιών και ανησυχιών για την ασφάλεια, έχει εμποδίσει την περαιτέρω αδειοδότηση.

Τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών συνήθως βρίσκονται σε συνδυασμό με αποθέματα ουρανίου. Τα κοιτάσματα που περιέχουν ουράνιο παράγουν ραδιενεργά απόβλητα, δημιουργώντας πρόσθετες προκλήσεις περιβαλλοντικής διαχείρισης. Σε αντίθεση με το έργο Tanbreez, το οποίο περιέχει ταντάλιο, νιόβιο και ζιρκόνιο, στο κοίτασμα Kvanefjeld υπάρχουν περίπου 270.000 τόνοι ουρανίου, καθιστώντας το το όγδοο μεγαλύτερο κοίτασμα ουρανίου στον κόσμο. Το έργο Kvanefjeld έχει ζητήσει άδεια εκμετάλλευσης από το 2019, αλλά η αίτηση έχει απορριφθεί επανειλημμένα λόγω ανησυχιών σχετικά με την περιεκτικότητα του κοιτάσματος σε ουράνιο.

Το 2021, το κόμμα των Inuit, Ataqatigiit, κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές και το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας ψήφισε αμέσως νομοθεσία που απαγορεύει την εξερεύνηση και εξόρυξη ορυκτών κοιτασμάτων με συγκέντρωση ουρανίου άνω των 100 μερών ανά εκατομμύριο, εμποδίζοντας ουσιαστικά την ανάπτυξη του κοιτάσματος Kvanefjeld, το οποίο έχει συγκέντρωση ουρανίου περίπου 300 μέρη ανά εκατομμύριο.

Το μέλλον της μεταλλευτικής βιομηχανίας της Γροιλανδίας ήταν ένα κεντρικό ζήτημα στις εκλογές του 2021, οι οποίες έγιναν ευρέως γνωστές ως «οι εξορυκτικές εκλογές». Το κόμμα των Inuit πραγματοποίησε μια έντονη εκστρατεία για την απαγόρευση της εξόρυξης ουρανίου στη Γροιλανδία, με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος, της δημόσιας υγείας και των βιομηχανιών τουρισμού και αλιείας της Γροιλανδίας.

Το κίνημα βάσης «Ουράνιο; Όχι» κέρδισε δυναμική τα χρόνια που προηγήθηκαν των εκλογών, οργανώνοντας διαμαρτυρίες στο ορυχείο Kvanefjeld με μια συμμαχία κτηνοτρόφων προβάτων, ψαράδων και των, κυρίως ιθαγενών, κατοίκων του Narsaq. Η ιδρυτική ακτιβίστρια της ομάδας, Mariane Paviasen, εξελέγη στο Κοινοβούλιο της Γροιλανδίας το 2021 ως μέλος του κόμματος Ataqatigiit.

Ως αποτέλεσμα της απαγόρευσης εξόρυξης ουρανίου, το έργο Kvanefjeld έχει εμπλακεί σε δικαστικές διαμάχες από το 2022. Η Energy Transition Minerals υποστηρίζει ότι η νομοθεσία συνιστά απαλλοτρίωση και απαιτεί αποζημίωση ύψους 11,5 δισ. δολαρίων, ποσό που ισοδυναμεί σχεδόν τέσσερις φορές με το ΑΕΠ της Γροιλανδίας το 2023. Η απαγόρευση εξόρυξης ουρανίου μπορεί να μην είναι μόνιμη. Η απαγόρευση υιοθετήθηκε αρχικά τη δεκαετία του 1950 πριν καταργηθεί το 2013 και επαναφερθεί το 2021. Αλλά η έντονη τοπική αντίθεση στο έργο Kvanefjeld θα συνεχίσει να αποτελεί μακροπρόθεσμο εμπόδιο στη λειτουργία του.

Υποδομές

Παρά τον πολλά υποσχόμενο ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας, από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο υπάρχουν μόνο εννέα ενεργές τοποθεσίες εξόρυξης. Σήμερα, υπάρχουν μόνο δύο μεταλλευτικά έργα που λειτουργούν στο νησί: το ορυχείο ανορθοσίτη White Mountain και το μικρό, αλλά υψηλής ποιότητας, χρυσωρυχείο Nalunaq. Μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί εξόρυξη σπάνιων γαιών. Η περαιτέρω ανάπτυξη του μεταλλευτικού τομέα παρεμποδίζεται από ανεπαρκείς υποδομές μεταφορών και ενέργειας. Ολόκληρο το νησί, τρεις φορές το μέγεθος του Τέξας, έχει μόνο 93 μίλια οδικού δικτύου.

Επιπλέον, η Γροιλανδία διαθέτει μόνο 16 λιμάνια με περιορισμένη χωρητικότητα. Το λιμάνι του Nuuk, το μεγαλύτερο του νησιού, διακίνησε 2 εκατ. τόνους φορτίου το 2021. Το πλησιέστερο μεγάλο λιμάνι κοντά στα ορυχεία Kvanefjeld και Tanbreez είναι το λιμάνι Narsaq, το οποίο μπορεί να διαχειριστεί μόνο 50.000 τόνους φορτίου ετησίως, μόλις το 2,5% του λιμανιού του Nuuk. Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι ασυνεπής και περιορισμένη. Η μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι επί του παρόντος μία εγκατάσταση 54 MW στην πρωτεύουσα Nuuk, 427 χιλιόμετρα μακριά από το Narsaq. Σημαντικές επενδύσεις στη μεταφορά και την παραγωγική ικανότητα ενέργειας θα είναι απαραίτητες για κάθε μεταλλευτική δραστηριότητα.

Η βιώσιμη μεγάλης κλίμακας εξόρυξη σπάνιων γαιών στη Γροιλανδία θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις στις υποδομές που θα διευκολύνουν την εξόρυξη. Η Κίνα έχει δείξει την προθυμία της να επενδύσει στις υποδομές της Γροιλανδίας για να υποστηρίξει τις εξορυκτικές της δραστηριότητες αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν υλοποιηθεί μεγάλα έργα. Το 2018, η κρατική κινεζική εταιρεία Communication Construction επιλέχθηκε για την κατασκευή και επέκταση ενός δικτύου αεροδρομίων στο Nuuk, το Ilulissat και το Qaqortoq. Το έργο θα απαιτούσε σχεδόν 550 εκατ. δολάρια σε επενδύσεις, τα οποία ισοδυναμούν με το 17% του ΑΕΠ της Γροιλανδίας, το οποίο ήταν μόλις 3,3 δισ. δολάρια το 2023.

Το συγκεκριμένο έργο δημιούργησε ανησυχίες τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στη Δανία. Ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ James Mattis προέτρεψε την δανική κυβέρνηση να παρέμβει στη συναλλαγή για να αποτρέψει την Κίνα από το να εδραιωθεί στην περιοχή. Η Δανία παρενέβη και χρηματοδότησε ένα μεγάλο μέρος της αναβάθμισης των αεροδρομίων για να εμποδίσει την κινεζική εμπλοκή. Ενώ η Δανία παρενέβη στο έργο για λόγους εθνικής ασφάλειας, οι αυξανόμενες εκκλήσεις του λαού της Γροιλανδίας για οικονομική ανεξαρτησία, μπορεί να κάνουν το νησιωτικό έθνος πιο πρόθυμο να δεχτεί ξένες επενδύσεις από την Κίνα στο μέλλον.

Η Γροιλανδία είναι μια βασική περιοχή της Αρκτικής που έχει στρατηγική σημασία για τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, οι ΗΠΑ θα πρέπει να διατηρήσουν ενεργή παρουσία και να αυξήσουν τις στρατηγικές τους επενδύσεις στο νησί για να ενισχύσουν τις συνεργασίες, να προωθήσουν τις υποδομές και τις οικονομικές ευκαιρίες, και να αποτρέψουν την εμπλοκή της Κίνας και της Ρωσίας.

Το έργο Tanbreez διαθέτει ένα σημαντικό κοίτασμα βαρέων σπάνιων γαιών που θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των τρωτών σημείων της εφοδιαστικής αλυσίδας σπάνιων γαιών των ΗΠΑ μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, πριν οι επενδύσεις στους πόρους σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας μπορέσουν να αποφέρουν οικονομικά οφέλη και οφέλη εθνικής ασφάλειας, τόσο για τους εταίρους των ΗΠΑ όσο και για τους Γροιλανδούς, το νησί απαιτεί σημαντικές βελτιώσεις στις υποστηρικτικές υποδομές του και στην αντίληψη του κοινού για την εξόρυξη.

Πιο συγκεκριμένα:

• Οι ΗΠΑ θα πρέπει να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ευθυγραμμίζοντας την απορρόφηση, τη χρηματοδότηση και τα εργαλεία πολιτικής για την από κοινού ενίσχυση της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας και τη διαφοροποίηση των παγκόσμιων πηγών γραφίτη. 

• Η Αμερικανική Εταιρεία Χρηματοδότησης Διεθνούς Ανάπτυξης (United States International Development Finance Corporation, DFC) και η Αμερικανική Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών (EXIM) θα πρέπει να επενδύσουν στις υποδομές της Γροιλανδίας για να βελτιώσουν τη δανειακή θελκτικότητα και την οικονομική σκοπιμότητα των μεταλλευτικών έργων.

Η εξόρυξη στη Γροιλανδία συχνά περιορίζεται λιγότερο από τη γεωλογία και περισσότερο από την απουσία ευνοϊκών υποδομών και μιας αξιόπιστης εφοδιαστικής αλυσίδας. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα πρέπει να εντοπίσει και να δημιουργήσει έναν έως τρεις μεταφορικούς διαδρόμους με στόχο την εξόρυξη, οι οποίοι θα χρειαστούν αδειοδότηση, σχεδιασμό και δημόσιο συντονισμό με στόχο την ανάπτυξη λιμένων, την παραγωγή ενέργειας, τις οδικές και αεροπορικές υποδομές και τον εφοδιασμό καυσίμων.

• Ενίσχυση της κανονιστικής σαφήνειας μέσω του σαφούς καθορισμού και της συνεπούς εφαρμογής των κανονισμών για τη μείωση των πολιτικών κινδύνων και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.

Η Γροιλανδία θα πρέπει να μειώσει τον κανονιστικό κίνδυνο ορίζοντας με σαφήνεια και εφαρμόζοντας με συνέπεια τις κανονιστικές «κόκκινες γραμμές» της. Οι επενδύσεις στον μεταλλευτικό τομέα έχουν περιοριστεί λιγότερο από την αυστηρότητα των κανόνων της Γροιλανδίας και περισσότερο από την αβεβαιότητα σχετικά με το πώς και πότε αυτοί οι κανόνες ενδέχεται να αλλάξουν, ιδίως για τα κοιτάσματα που σχετίζονται με το ουράνιο και περιλαμβάνουν σπάνιες γαίες.

Ενώ οι επενδυτές μπορούν να προϋπολογίσουν το κόστος που επιφέρουν αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα και πρότυπα ασφαλείας, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε ευμετάβλητα νομοθετικά και κανονιστικά πλαίσια. Για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη, η Γροιλανδία θα πρέπει να κωδικοποιήσει και να επικοινωνήσει προληπτικά μη διαπραγματεύσιμες απαιτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ραδιολογικών ορίων, των προτύπων διαχείρισης των αποβλήτων, των προσδοκιών αποκατάστασης κατά το κλείσιμο των ορυχείων και των παραμέτρων του εργατικού δυναμικού και του βαθμού ανάμιξης της τοπικής οικονομίας.

Όπου η πολιτική συναίνεση παραμένει ασταθής, η κυβέρνηση θα πρέπει να εισάγει σαφείς διατάξεις περί κεκτημένων δικαιωμάτων ή μεταβάσεων, ώστε τα κεφάλαια που έχουν ήδη επενδυθεί να μην κινδυνεύουν από απότομες αλλαγές πολιτικής. Αυτά τα βήματα θα σηματοδοτούσαν την κανονιστική πειθαρχία, θα μείωναν τον αντιληπτό πολιτικό κίνδυνο και θα καθιστούσαν τη Γροιλανδία μια πιο θελκτική επενδυτική δικαιοδοσία, χωρίς να υπάρχουν συμβιβασμοί στα περιβαλλοντικά πρότυπα και στα πρότυπα ασφάλειας.

• Ενίσχυση της εμπλοκής της κοινότητας και της κατανομής των ωφελειών για την καλύτερη προστασία των έργων από μεταβαλλόμενες πολιτικές αντιξοότητες και αναταραχές, με στόχο την κοινωνική άδεια λειτουργίας.

Η ισχυρή, έγκαιρη συμμετοχή της κοινότητας είναι κρίσιμη για την προστασία των μεταλλευτικών έργων στη Γροιλανδία από μεταβαλλόμενες πολιτικές και απότομες ανατροπές. Το έργο Tanbreez προσφέρει μια χρήσιμη αντίθεση με το Kvanefjeld: Ενώ η γεωλογία έπαιξε ρόλο, το Tanbreez επωφελήθηκε επίσης από τη βιώσιμη, προληπτική συμμετοχή, μέσω της συμμετοχικής εμπλοκής με τις κοινότητες και ενός σαφούς καθορισμού των τοπικών οικονομικών ωφελειών.

Το 2013, το έργο ολοκλήρωσε μια μελέτη που περιελάμβανε συνεντεύξεις με περισσότερους από 65 κατοίκους που ασχολούνταν με την αλιεία, το κυνήγι, τη γεωργία και τον τουρισμό, η οποία συμπληρώθηκε από πολλαπλές δημόσιες ακροάσεις που αποσκοπούσαν στη μεγιστοποίηση της διαφάνειας και της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών. Το έργο δεσμεύτηκε επίσης ότι 90% του εργατικού δυναμικού του θα προέρχεται από τοπικό ανθρώπινο δυναμικό, τόσο κατά την κατασκευή, όσο και κατά την παραγωγή.

Παρόλο που αυτές οι προσπάθειες αναλήφθηκαν πριν από σχεδόν 15 χρόνια και το έργο έχει έκτοτε αλλάξει ιδιοκτησία, υπογραμμίζουν τη σημασία της οικοδόμησης μιας βιώσιμης κοινωνικής άδειας λειτουργίας. Για τις αμερικανικές και άλλες δυτικές εταιρείες που επιδιώκουν να επενδύσουν στη Γροιλανδία, παρόμοιες πρακτικές εμπλοκής, σχεδιασμένες με τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων, παράλληλα με αξιόπιστες οικονομικές δεσμεύσεις για τον ντόπιο πληθυσμό, θα είναι απαραίτητες, ιδίως δεδομένου του πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν οι πολιτικές συνθήκες και πόσο επιρροή μπορούν να έχουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις βάσης στη διαμόρφωση των αποτελεσμάτων πολιτικής, κάτι που βίωσε με ιδιαίτερα αρνητικό τρόπο η Energy Transition Minerals. 

Για να διατηρηθεί η πολιτική και κοινωνική στήριξη για τον μεταλλευτικό τομέα, τα οφέλη για την κοινότητα πρέπει να είναι απτά και ορατά, πολύ πριν από την έναρξη της παραγωγής. Αυτό απαιτεί την υπέρβαση των διαδικαστικών αξιολογήσεων κοινωνικού αντίκτυπου, με στόχο αποτελέσματα που οι κοινότητες μπορούν να δουν και να μετρήσουν με σαφήνεια. Η Γροιλανδία θα πρέπει να απαιτήσει συμφωνίες οφέλους για την κοινότητα, οι οποίες θα δεσμεύουν τους φορείς εκμετάλλευσης για τη διενέργεια τοπικών προσλήψεων, την κατάρτιση του εργατικού δυναμικού, προγράμματα μαθητείας, στόχους προμηθειών για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και τακτικές δημόσιες εκθέσεις κατά τη φάση εκτέλεσης του έργου.

Παράλληλα, η κυβέρνηση θα πρέπει να θεσπίσει ένα απλό, αξιόπιστο πλαίσιο δικαιωμάτων ή εσόδων έναντι επιπτώσεων, με ένα καθορισμένο μερίδιο που θα προορίζεται για τους τοπικούς δήμους, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ της εξορυκτικής δραστηριότητας και των οικονομικών ωφελειών σε επίπεδο κοινότητας.

Οι ΗΠΑ έχουν μια σημαντική ευκαιρία να εμβαθύνουν τους στρατηγικούς δεσμούς τους με τη Γροιλανδία, όχι μέσω άμεσης αγοράς ή στρατιωτικής επέμβασης, αλλά μέσω συντονισμένων επενδύσεων. Το ορυχείο Tanbreez παρουσιάζει μια πιθανή οδό για την ενίσχυση της πρόσβασης των ΗΠΑ σε σπάνιες γαίες, αλλά η υλοποίηση αυτής της δυνατότητας απαιτεί κάτι περισσότερο από απλή χρηματοδότηση, απαιτεί μακροπρόθεσμη δέσμευση για την ανάπτυξη υποδομών, ουσιαστική εμπλοκή της κοινότητας και διπλωματικό συντονισμό. Ενώ το μέλλον της εξόρυξης της Γροιλανδίας αντιμετωπίζει έντονες υλικοτεχνικές και πολιτικές προκλήσεις, μια στοχευμένη και με σεβασμό στρατηγική των ΗΠΑ, θα μπορούσε να βοηθήσει να διασφαλιστεί ότι η Γροιλανδία δεν θα γίνει απλώς προμηθευτής ορυκτών, αλλά και αξιόπιστος εταίρος στην Αρκτική.

Με πληροφορίες από csis.org