Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκκίνησε πρόσφατα μια δημόσια διαβούλευση για τους κανόνες υπολογισμού, επαλήθευσης και αναφοράς ανακυκλωμένου περιεχομένου σε πλαστικά μπουκάλια αναψυκτικών μίας χρήσης (SUP), συμπεριλαμβανομένου του χημικά ανακυκλωμένου περιεχομένου. Η χημική ανακύκλωση αναφέρεται σε διαδικασίες που διασπούν τα πλαστικά απόβλητα στα δομικά τους συστατικά, τα οποία στη συνέχεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία νέων πλαστικών προϊόντων. Η νέα λογιστική μεθοδολογία αποκλείει τα ανακυκλωμένα υλικά που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα από τη συμμετοχή στους στόχους ανακυκλωμένου περιεχομένου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκάλυψε προτάσεις για τη χημική ανακύκλωση που υιοθετούν μια λογιστική προσέγγιση ισοζυγίου μάζας «η οποία εξαιρεί τις ανακυκλωμένες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα» στο πλαίσιο της Οδηγίας 2019/904/ΕΕ για τα πλαστικά μιας χρήσης. Αυτή η μεθοδολογία θα χρησιμεύσει ως πρότυπο για μελλοντικούς κανονισμούς ανακυκλωμένου περιεχομένου στον κλάδο της συσκευασίας, της αυτοκινητοβιομηχανίας και της κλωστοϋφαντουργίας.
Οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η υιοθέτηση κανόνων θα διευκολύνει τη χημική ανακύκλωση στην ΕΕ και θα βοηθήσει στην επίτευξη των φιλόδοξων στόχων ανακυκλωμένου περιεχομένου που έχουν τεθεί βάσει της Οδηγίας 2019/904/ΕΕ.
«Με την παροχή κινήτρων για επενδύσεις και την υποστήριξη νέων τεχνολογιών ανακύκλωσης, οι κανόνες θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, τόσο της χημικής βιομηχανίας της ΕΕ όσο και των κατασκευαστών που χρησιμοποιούν πλαστικά στην παραγωγή τους, συμβάλλοντας στην καθιέρωση της Ευρώπης ως ηγέτη στη βιώσιμη καινοτομία. Τα μέτρα θα ωφελήσουν επίσης το περιβάλλον, καθώς θα δώσουν οικονομικά κίνητρα στους παραγωγούς πλαστικών να επαναχρησιμοποιήσουν τα πλαστικά απόβλητα, αντί να τα απορρίψουν σε χωματερές ή με ακατάλληλο τρόπο ή να τα αποτεφρώσουν».
Επιπτώσεις στον κλάδο και τεχνικές λεπτομέρειες
Ο Mark Victory της Independent Commodity Intelligence Services (ICIS), ενός εξειδικευμένου πσρόχου πληροφοριών αγοράς, σημείωσε ότι το σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το ενδιαφέρον για λάδι πυρόλυσης από τον χημικό τομέα μειώθηκε το 2024 και το 2025, παρά το γεγονός ότι ξεκίνησε από καλά επίπεδα.
«Οι διαφορετικοί κανόνες για το ισοζύγιο μάζας μπορούν να αλλάξουν δραστικά την πιθανή κερδοφορία και η έλλειψη σαφήνειας έχει καταστήσει δύσκολη την πρόβλεψη των αποδόσεων των επενδύσεων, καθώς και την αξιολόγηση της ανταγωνιστικής θέσης της Ευρώπης σε σύγκριση με άλλες περιοχές ανά τον κόσμο που ενδέχεται να υιοθετήσουν διαφορετικούς κανόνες ισοζυγίου μάζας», ανέφερε.
Η λογιστική ισοζυγίου μάζας είναι μια μέθοδος τήρησης βιβλίων που παρακολουθεί το ανακυκλωμένο περιεχόμενο κατά μήκος των συστημάτων παραγωγής, διασφαλίζοντας σωστή κατανομή των ανακυκλωμένων πρώτων υλών στα τελικά προϊόντα. Σύμφωνα με την προτεινόμενη προσέγγιση «εξαιρείται η χρήση των ανακυκλωμένων πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα», στον υπολογισμό των στόχων ανακυκλωμένου περιεχομένου.
Για υλικά διπλής χρήσης που μπορούν να εξυπηρετήσουν εφαρμογές τόσο ως καύσιμα όσο και ως μη καύσιμα, σε υγρή ή αέρια μορφή, θα ισχύουν ειδικές μέθοδοι υπολογισμού. Τα στερεά υλικά, όπως ο ξυλάνθρακας, θα εξαιρεθούν εξ ολοκλήρου από τους υπολογισμούς.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι τεχνολογίες μηχανικής ανακύκλωσης παραμένουν ως επί το πλείστον περιβαλλοντικά προτιμότερες από τη χημική ανακύκλωση. Κατά συνέπεια, υλικά κατάλληλα για μηχανική ανακύκλωση δε θα πρέπει να εκτρέπονται σε χημικούς ανακυκλωτές όταν μπορούν να παραχθούν παρόμοιας ποιότητας ανακυκλωμένα προϊόντα με μηχανικά μέσα.
Μεθοδολογία υπολογισμού και χρονοδιάγραμμα
Για τις εισροές υγρών, η πρόταση περιγράφει μια λεπτομερή μεθοδολογία υπολογισμού που περιλαμβάνει προσδιορισμό σημείου βρασμού, μέτρηση εξάτμισης και υπολογισμούς αναλογίας για τον προσδιορισμό της κατανομής ανακυκλωμένου υλικού. Τα μη-υγρά υλικά θα κατανέμονται αναλογικά με βάση το συνολικό μερίδιο εισροών.
Η περίοδος διαβούλευσης για τις προτάσεις αυτές διαρκεί έως τις 19 Αυγούστου 2025.
«Μετά από ενδελεχή επανεξέταση, η επιτροπή θα υποβάλει το τελικό σχέδιο στην τεχνική επιτροπή, που αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών-μελών, προς ψηφοφορία, με την έγκριση να προγραμματίζεται για το φθινόπωρο του 2025», ανέφερε η επιτροπή.
Το χρονοδιάγραμμα έχει ελαφρά παρεκκλίνει από το χρονοδιάγραμμα για το τέταρτο τρίμηνο του 2025 που είχε ανακοινωθεί προηγουμένως. Σύμφωνα με τον Victory, η πρόσφατη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να υιοθετήσει μια λογιστική προσέγγιση ισοζυγίου μάζας, η οποία εξαιρεί τις ανακυκλωμένες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα για τη χημική ανακύκλωση, αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό ρυθμιστικό ορόσημο που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις επενδυτικές στρατηγικές σε ολόκληρο τον κλάδο.
Ενώ η προσέγγιση θα αποφέρει λιγότερο αποδιδόμενο όγκο σε στόχους ανακυκλωμένου περιεχομένου σε σύγκριση με μια μέθοδο ελεύθερης κατανομής, ο Victory σημειώνει ότι αυτό το αποτέλεσμα ήταν «ευρέως αναμενόμενο στην ΕΕ και πιθανότατα ήδη ενσωματώθηκε στα περισσότερα επιχειρηματικά σενάρια για νέα έργα που ξεκίνησαν τα τελευταία δύο χρόνια»
Η πραγματική σημασία της ανακοίνωσης της ΕΕ έγκειται στην ικανότητα της να παρέχει κανονιστική βεβαιότητα. «Η ανακοίνωση προσδίδει μεγαλύτερη βεβαιότητα σε έργα όπου οι επενδυτές περίμεναν να δουν ποια προσέγγιση θα ακολουθούσε η ΕΕ προτού προχωρήσουν», εξήγησε ο Victory. «Αυτή η ανακοίνωση είναι πιθανό να κάνει τις επενδυτικές αποφάσεις πιο σαφείς και ευκολότερες».
Η λογιστική ισοζυγίου μάζας ως καταλυτικός παράγοντας
Η βιομηχανία θεωρεί εδώ και καιρό τη λογιστική ισοζυγίου μάζας ως ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα της χημικής ανακύκλωσης, ιδιαίτερα επειδή το λάδι πυρόλυσης χρησιμεύει ως υποκατάστατο της νάφθας. «Πολλοί βλέπουν την αποδοχή του ισοζυγίου μάζας ως ουσιαστικό μέσο για τη χημική ανακύκλωση ώστε αυτή να συνεισφέρει στους στόχους ανακυκλωμένου περιεχομένου», είπε ο Victory.
Αυτή η κανονιστική σαφήνεια έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή. Η ευρωπαϊκή ζήτηση για λάδι πυρόλυσης μειώθηκε το 2024 και στις αρχές του 2025 λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με το ρυθμιστικό καθεστώς του, παρά το γεγονός ότι η ζήτηση εξακολουθεί να υπερβαίνει τη διαθεσιμότητα. Το πλαίσιο της ΕΕ, που προορίζεται να εφαρμοστεί σε όλη τη νομοθεσία, «κάνει σημαντικά βήματα για την άρση αυτής της αβεβαιότητας», σύμφωνα με τον Victory.
Συμπληρωματική προσέγγιση στη μηχανική ανακύκλωση
Όταν ρωτήθηκε σχετικά με τις πιθανές προκλήσεις στην αποτροπή της εκτροπής μηχανικά ανακυκλώσιμων υλικών στη χημική ανακύκλωση, ο Victory ανέφερε ότι η προσέγγιση της ΕΕ εστιάζει περισσότερο σε αρχές παρά σε περιοριστικά μέτρα.
«Το ίδιο το έγγραφο δεν ορίζει συγκεκριμένες διαδικασίες ή υποχρεώσεις για να αποφασίσουμε ποια υλικά είναι ή δεν είναι κατάλληλα για ποια διαδικασία, αλλά αντιθέτως θέτει ως στόχο τα υλικά των δύο κατηγοριών να δρουν με συμπληρωματικό τρόπο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «πολλοί παραγωγοί λαδιού πυρόλυσης έχουν ήδη δεσμευτεί για αυτόν τον στόχο».
Παγκόσμιες επιπτώσεις σε επίπεδο ανταγωνισμού
Ως η πρώτη περιφέρεια που θα καθιερώσει λεπτομερείς ενοποιημένους κανόνες λογιστικής ισοζυγίου μάζας, η Ευρώπη τοποθετείται ως πρωτοπόρος στη ρύθμιση της χημικής ανακύκλωσης. Ο Victory επισημαίνει ότι υπάρχουν εναλλακτικές προσεγγίσεις σε ένα φάσμα που κυμαίνεται από αυστηρότερες μεθόδους, όπως η αποκλειστική χρήση πολυμερών, εώς πιο επιεικής μεθόδους, όπως εκείνη της ελεύθερης κατανομής.
«Έως ότου άλλες περιοχές σε παγκόσμιο επίπεδο να καταλήξουν με λεπτομερή τρόπο την προσέγγιση τους, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος στην ανταγωνιστικότητα», προειδοποίησε ο Victory. Ωστόσο, παρατηρεί ότι «ελλείψει ρυθμιστικής καθοδήγησης, ορισμένοι παίκτες σε άλλες περιοχές χρησιμοποιούν μια μέθοδο ελεύθερης κατανομής». Αυτή η κανονιστική απόκλιση θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών χημικών ανακυκλωτών, καθώς άλλες περιοχές αναπτύσσουν τα δικά τους πλαίσια τα επόμενα χρόνια.
Εκκρεμή ερωτήματα
Εξακολουθούν ωστόσο να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με τα υλικά εισροών που υπολογίζονται στην απαίτηση του 25% για το ανακυκλωμένο περιεχόμενο για μπουκάλια ποτών PET από τον Ιανουάριο του 2025. Παρά τις προηγούμενες δηλώσεις που καταδεικνύουν ότι μόνο τα επεξεργασμένα απόβλητα εντός της ΕΕ θα μπορούσαν να πληρούν τις προϋποθέσεις, οι αναφορές σε εισαγόμενες ανακυκλωμένες πρώτες ύλες στο προσχέδιο του παραρτήματος, έχουν δημιουργήσει αβεβαιότητα που απαιτεί περαιτέρω διευκρίνιση από τις ρυθμιστικές αρχές.
«Η νέα εκτελεστική απόφαση και το παράρτημα δε φαίνεται να παρέχουν περαιτέρω σαφήνεια σχετικά με τη χρήση εισαγόμενων ανακυκλωμένων πρώτων υλών σε σχέση με την επίτευξη του στόχου του 25% για ανακυκλωμένο περιεχόμενο που απαιτείται σε φιάλες ποτών από τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (PET) από την 1η Ιανουαρίου 2025», λέει ο Victory.
Οι ενώσεις του κλάδου των πλαστικών εξέφρασαν μικτές αντιδράσεις στις προτάσεις. Ενώ η Plastics Europe χαιρέτισε τη ρυθμιστική σαφήνεια, περιβαλλοντικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος, έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με το εάν η χημική ανακύκλωση πρέπει να λάβει προτεραιότητα έναντι των στρατηγικών μείωσης και επαναχρησιμοποίησης στο πλαίσιο της διαχείρισης των αποβλήτων.
Καθώς προχωρά η περίοδος διαβούλευσης, ο Victory σημείωσε ότι οι συμμετέχοντες σε όλη την αλυσίδα αξίας θα παρακολουθούν στενά τη διαδικασία για να δουν πώς οι τελικοί κανόνες θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τις επενδυτικές αποφάσεις και την ανάπτυξη των υποδομών ανακύκλωσης σε όλη την Ευρώπη. Το αποτέλεσμα πιθανότατα θα επηρεάσει όχι μόνο την ικανότητα της ΕΕ να επιτύχει τους στόχους της για ανακυκλωμένο περιεχόμενο, αλλά και να δημιουργήσει πρότυπα για παρόμοιους κανονισμούς παγκοσμίως.
Με πληροφορίες από plasticstoday.com
