Πολυεπίπεδη η κρίση στον τομέα της ανακύκλωσης πλαστικών στην Ευρώπη

Disclaimer: Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή ή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος διαδικτυακού τόπου με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς αναφορά στο RAWMATHUB.GR (με ενεργό link) ή χωρίς την προηγούμενη γραπτή άδεια του RAWMATHUB.GR. 

Μόνο στους πρώτους επτά μήνες του 2025, εξαφανίστηκε σχεδόν ισοδύναμη ικανότητα με αυτή ολόκληρου του 2024, και μέχρι το τέλος του 2025, οι απώλειες θα έχουν τριπλασιαστεί σε σύγκριση με το 2023. Απαιτείται επείγουσα πολιτική δράση και νομοθετικά μέτρα, για να σταματήσει η κατάρρευση και να προστατευθούν οι στόχοι της Ευρώπης για το κλίμα και την κυκλική οικονομία.

Η μείωση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων ανακύκλωσης αποδυναμώνει τη στρατηγική για ανεξαρτησία των πόρων της Ευρώπης και υπονομεύει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της. Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Τα βασικά ζητήματα είναι οι αυξημένες, μη επαληθευμένες και φθηνές εισαγωγές ανακυκλωμένων πλαστικών, το υψηλό κόστος ενέργειας, η μειωμένη ζήτηση για ευρωπαϊκά ανακυκλωμένα υλικά, οι οικονομικές πιέσεις, η χαλαρή επιβολή των κανονισμών και η υπερβολική γραφειοκρατία.

Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι σαφές: οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να διασφαλίσουν ότι η νομοθεσία θα αντιμετωπίσει άμεσα την κρίση ανταγωνιστικότητας που αντιμετωπίζουν οι ανακυκλωτές πλαστικών. Βασικά νομοθετήματα που αποσκοπούν στην προώθηση της κυκλικότητας -όπως ο κανονισμός PPWR, η οδηγία SUP (για τα πλαστικά μίας χρήσης), η αναθεώρηση της οδηγίας ELV και οι κανονισμοί που αφορούν συσκευασίες σε επαφή με τρόφιμα- πρέπει να σχεδιαστούν σωστά, ώστε να είναι εφαρμόσιμα και, κατά συνέπεια, να εφαρμόζονται αποτελεσματικά. Μια πολιτική προσέγγιση που να είναι προσαρμοστική και να ανταποκρίνεται στις εξελισσόμενες προκλήσεις, είναι απαραίτητη για την υποστήριξη του κλάδου.

Μεταξύ των πιο πιεστικών προκλήσεων για την ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας της ανακύκλωσης πλαστικών είναι η αύξηση στις εισαγωγές πλαστικών. Πιο συγκεκριμένα, η έλλειψη μηχανισμών ελέγχου έχει δημιουργήσει κενά όπου δεν πραγματοποιείται επαλήθευση σχετικά με το εάν το εισαγόμενο υλικό είναι πρωτογενές ή ανακυκλωμένο, ούτε εάν αυτά τα υλικά πληρούν τα ίδια κανονιστικά πρότυπα με τα υλικά που παράγονται στην ΕΕ.

Το χαμηλότερο κόστος παραγωγής στο εξωτερικό καθιστά σχεδόν αδύνατο για τους Ευρωπαίους ανακυκλωτές να παραμείνουν ανταγωνιστικοί, ενώ τα μη συμμορφούμενα εισαγόμενα πλαστικά εισέρχονται στην ενιαία αγορά ανεξέλεγκτα και δημιουργούν κινδύνους για το περιβάλλον και τους καταναλωτές. Ο πόλεμος δασμών, ιδίως στο πλαίσιο των παγκόσμιων ροών πολυμερών και της υφιστάμενης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, μπορεί να δημιουργήσει περαιτέρω στρεβλώσεις στις ευρωπαϊκές αγορές.

Οι οικονομικές πιέσεις, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών τιμών ενέργειας, μειώνουν περαιτέρω τη ζήτηση για ανακυκλωμένα πλαστικά που παράγονται στην ΕΕ. Ταυτόχρονα, η πτώση των τιμών του πετρελαίου έχει κάνει τα πρωτογενή πλαστικά φθηνότερα, ωθώντας τους μεταποιητές μακριά από τα ανακυκλωμένα πλαστικά. Κατά συνέπεια, οι ανακυκλωτές μένουν με αυξανόμενους όγκους αδιάθετων υλικών.

Εσωτερικά, οι Ευρωπαίοι ανακυκλωτές αντιμετωπίζουν διοικητικά θέματα, όπως υπερβολική γραφειοκρατία και μεγάλες καθυστερήσεις στην απόκτηση και ανανέωση αδειών ανακύκλωσης. Σε συνδυασμό με τις κανονιστικές ασυνέπειες και την περιορισμένη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας, αυτά τα ζητήματα αποθαρρύνουν τις επενδύσεις. Αυτό όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο τα εκατομμύρια ευρώ που επενδύονται στην προώθηση της κυκλικότητας και στη βελτίωση των πρακτικών ανακύκλωσης, αλλά παρεμποδίζει και τις μελλοντικές εξελίξεις και καινοτομίες στον τομέα.

Η κρίση δεν οφείλεται στην έλλειψη φιλοδοξίας ή τεχνολογίας. Οι εταιρείες ανακύκλωσης της Ευρώπης αντιμετωπίζουν προβλήματα ανταγωνισμού, μη υποστήριξης και υπερβολικών ρυθμίσεων στην εγχώρια αγορά. Για να αποτραπεί η κατάρρευση του τομέα, η ΕΕ πρέπει να δράσει γρήγορα και αποφασιστικά. Η αναζωογόνηση της ζήτησης για ευρωπαϊκά ανακυκλωμένα υλικά, η πρόληψη περαιτέρω παύσεων λειτουργίας εγκαταστάσεων και η διασφάλιση της συνεχούς καινοτομίας μπορούν να επιτευχθούν μόνο ως μια ολοκληρωμένη, και όχι αποσπασματική, προσέγγιση.

Τα εργαλεία εμπορικής άμυνας είναι απαραίτητα για την προστασία του τομέα από μη συμμορφούμενες εισαγωγές. Αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν ισχυρές ρήτρες, αυστηρούς ελέγχους από τρίτα μέρη, δασμολογικές προσαρμογές για τα ανακυκλωμένα πλαστικά και τα προϊόντα που τα περιέχουν, ενισχυμένους τελωνειακούς ελέγχους που υποστηρίζονται από εναρμονισμένες κυρώσεις για μη συμμόρφωση, καθώς και κανόνες πιστοποίησης.

Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι ανακυκλωτές πλαστικών χρειάζονται πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή, καθαρή ενέργεια και στοχευμένες δημοσιονομικές ελάφρυνση μέσω επιδοτήσεων και κινήτρων. Τα εναρμονισμένα προγράμματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού (EPR) σε όλα τα κράτη-μέλη θα ενίσχυαν την τοπική ζήτηση ανακυκλωμένων υλικών και θα έφερναν σταθερότητα στην αλυσίδα αξίας.

Η αντιμετώπιση της αστάθειας των τιμών των πρώτων υλών, η επιτάχυνση και η απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και η απλοποίηση των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων, θα ενθάρρυνε τις απαραίτητες επενδύσεις στον τομέα.

Η συνέπεια στην εφαρμογή και την επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας της ΕΕ είναι εξίσου ζωτικής σημασίας. Οι στόχοι για το ανακυκλωμένο περιεχόμενο στη νομοθεσία -για παράδειγμα, στους κανονισμούς PPWR και SUP- πρέπει να τηρούνται μέσω πιστοποιήσεων από τρίτα μέρη, ενώ πρέπει να διαθέτουν νομική σαφήνεια και ομοιόμορφης εφαρμογή. Αυτά τα μέτρα μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού.

Η ανακύκλωση πλαστικών είναι ένας στρατηγικός τομέας για την αυτονομία της Ευρώπης και προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της για το κλίμα και την κυκλική οικονομία. Ο τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη θα ανταποκριθεί σε αυτήν την κρίση θα καθορίσει την ικανότητα της να ηγηθεί της παγκόσμιας μετάβασης στη βιωσιμότητα, να παραμείνει ανταγωνιστική και να τηρήσει τις αξίες στις οποίες βασίζονται οι πολιτικές της. 

Με πληροφορίες από theparliamentmagazine.eu

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ RAWMATHUB.GR