Στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ στον τομέα της συλλογής και ανακύκλωσης λιπαντικών παρέμεινε το 2024 η Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εναλλακτικής Διαχείρισης Λιπαντικών Ελαίων (ΕΝΔΙΑΛΕ). Το ποσοστό συλλογής αποβλήτων ελαίων το 2025 έφθασε στο 81% (έναντι ευρωπαϊκού στόχου 70%) και ποσοστό αναγέννησης 100%. Συγκεκριμένα από τους 38.610 τόνους αποβλήτων λιπαντικών, συλλέχθηκαν 31.448 τόνοι, και οδηγήθηκαν σε αναγέννηση.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί μία από τις κορυφαίες θέσεις στην Ευρώπη στη διαχείριση αποβλήτων λιπαντικών ελαίων, με το σύστημα της ΕΝΔΙΑΛΕ να αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για την κυκλική οικονομία και την περιβαλλοντική διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η χώρα καταγράφει εδώ και χρόνια ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις στη συλλογή και αναγέννηση χρησιμοποιημένων λιπαντικών ελαίων, ξεπερνώντας τον μέσο όρο πολλών ευρωπαϊκών κρατών.
Τα απόβλητα λιπαντικών ελαίων προκύπτουν κυρίως από κινητήρες οχημάτων, βιομηχανικό εξοπλισμό, μηχανήματα έργων και ναυτιλιακές δραστηριότητες. Πρόκειται για υλικά με σημαντικό περιβαλλοντικό κίνδυνο, καθώς ακόμη και μικρές ποσότητες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ρύπανση σε έδαφος και υδάτινους πόρους. Για τον λόγο αυτό, η ορθή συλλογή και επεξεργασία τους θεωρείται κρίσιμος τομέας περιβαλλοντικής πολιτικής σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΕΝΔΙΑΛΕ, ως εγκεκριμένο συλλογικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων λιπαντικών ελαίων στην Ελλάδα, έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο συλλογής σε όλη τη χώρα. Μέσω συνεργασιών με συνεργεία αυτοκινήτων, βιομηχανίες, πρατήρια καυσίμων, λιμενικές εγκαταστάσεις και άλλες επιχειρήσεις, συγκεντρώνονται μεγάλες ποσότητες χρησιμοποιημένων λιπαντικών που στη συνέχεια οδηγούνται προς αναγέννηση και επαναχρησιμοποίηση.
Τα χρησιμοποιημένα έλαια συλλέγονται από συνεργεία αυτοκινήτων, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, πλοία κλπ, συγκεντρώνονται στις δεξαμενές της ΕΝΔΙΑΛΕ ανά την Ελλάδα και από εκεί διοχετεύονται σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, όπου γίνεται η αναγέννηση προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθούν ως βάση για την παραγωγή λιπαντικών. Συγχρόνως, πραγματοποιούνται επενδύσεις αναβάθμισης του συστήματος συλλογής και διαχείρισης των λιπαντικών, όπως:
- Μετεγκατάσταση του Κέντρου Συλλογής Καβάλας σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις στη ΒΙ.ΠΕ Καβάλας και τον εκσυγχρονισμό του Κέντρου Συλλογής Θεσσαλονίκης.
- Εφαρμογή Ηλεκτρονικού Εντύπου Αναγνώρισης, το οποίο αντικαθιστά τα χειρόγραφα έντυπα που συμπληρώνονταν σε όλα τα στάδια διαχείρισης των αποβλήτων λιπαντικών. Η νέα εφαρμογή συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση της ταχύτητας, της διαφάνειας και της αξιοπιστίας της διαδικασίας διαχείρισης.
- Αγορά νέων οργάνων ανάλυσης με σκοπό τη βελτίωση των διαδικασιών ποιοτικού ελέγχου των αποβλήτων λιπαντι κών ελαίων.
- Ανάπτυξη συνεργασιών με ομοειδείς φορείς, όπως με το ιταλικό Συλλογικό Σύστημα Διαχείρισης ΑΛΕ CONOU με στόχο την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών, καθώς και τη δημιουργία ευρωπαϊκού δικτύου εναλλακτικής διαχείρι σης αποβλήτων λιπαντικών ελαίων.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι τα χρησιμοποιημένα λιπαντικά δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως άχρηστο απόβλητο, αλλά ως πολύτιμη δευτερογενής πρώτη ύλη. Μέσω ειδικών διεργασιών αναγέννησης, τα απόβλητα έλαια καθαρίζονται και επεξεργάζονται ώστε να παραχθούν νέα βασικά λιπαντικά, τα οποία μπορούν να επανέλθουν στην αγορά. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η ανάγκη για εξόρυξη και επεξεργασία πρωτογενούς πετρελαίου, περιορίζεται το ενεργειακό αποτύπωμα της παραγωγής και ενισχύεται η κυκλική οικονομία.
Η Ελλάδα καταφέρνει να διατηρεί υψηλές επιδόσεις κυρίως λόγω του ποσοστού συλλογής και αναγέννησης των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα ποσοστά αυτά έχουν ξεπεράσει τους ευρωπαϊκούς στόχους, γεγονός που έχει αναγνωριστεί και σε διεθνές επίπεδο. Η λειτουργία ενός οργανωμένου δικτύου συλλογής ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας θεωρείται βασικός παράγοντας αυτής της επιτυχίας. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση του τομέα με τη βιομηχανία και τη ναυτιλία, δύο δραστηριότητες με υψηλή κατανάλωση λιπαντικών. Η σωστή διαχείριση των αποβλήτων συμβάλλει όχι μόνο στην προστασία του περιβάλλοντος αλλά και στη συμμόρφωση της χώρας με τις ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές απαιτήσεις, οι οποίες γίνονται διαρκώς αυστηρότερες.
Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Η ανάγκη για συνεχή έλεγχο της παράνομης διακίνησης αποβλήτων, η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και η περαιτέρω ενημέρωση επαγγελματιών και πολιτών εξακολουθούν να αποτελούν βασικά ζητήματα. Επίσης, η πράσινη μετάβαση και οι νέες απαιτήσεις βιωσιμότητας οδηγούν στην ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερη αξιοποίηση δευτερογενών υλικών και βελτίωση των συστημάτων ανακύκλωσης. Η περίπτωση της ΕΝΔΙΑΛΕ δείχνει ότι η Ελλάδα μπορεί να επιτυγχάνει υψηλές επιδόσεις σε τομείς της κυκλικής οικονομίας όταν υπάρχει οργανωμένο πλαίσιο, σταθερή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και σαφές σύστημα ελέγχου.
Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη δίνει ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στην εξοικονόμηση πόρων και τη μείωση αποβλήτων, η διαχείριση λιπαντικών ελαίων αποτελεί ένα παράδειγμα όπου η χώρα όχι μόνο ακολουθεί τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, αλλά καταφέρνει να βρίσκεται στην κορυφή των σχετικών επιδόσεων. Η διατήρηση αυτής της θέσης θα εξαρτηθεί από τη συνέχιση των επενδύσεων στις υποδομές συλλογής, την τεχνολογική αναβάθμιση των μονάδων αναγέννησης και την περαιτέρω ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης γύρω από τα επικίνδυνα απόβλητα και την αξία της κυκλικής οικονομίας.
