Ο τελευταίος γύρος διαπραγματεύσεων για μία παγκόσμια συμφωνία για τον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης, συμπεριλαμβανομένου του θαλάσσιου περιβάλλοντος, απέτυχε να καταλήξει σε συναίνεση στη Γενεύη στα μέσα του Αυγούστου, δημιουργώντας δυσαρέσκεια στις βιομηχανίες αποβλήτων και ανακύκλωσης. Ο αρχικός στόχος ήταν να υπάρξει μια διεθνής, νομικά δεσμευτική, συμφωνία στο τέλος του 2024.
Υπό την ονομασία INC-5.2, οι διαπραγματεύσεις της Γενεύης που διεξήχθησαν στις 5-15 Αυγούστου 2025, συνέχισαν τη συζήτηση μεταξύ των κυβερνήσεων και ενδιαφερομένων μερών, η οποία περιλαμβάνει πέντε ανάλογες διεθνείς συναντήσεις τα τελευταία τρία χρόνια. Ο αρχικός στόχος ήταν να υπάρξει μια διεθνής, νομικά δεσμευτική, συμφωνία στο τέλος του 2024.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη του κλάδου παρακολουθούν και συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για τη συνθήκη για τα πλαστικά από τότε που ξεκίνησαν για πρώτη φορά το 2022. Μια τελική συνθήκη θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις για τις εφοδιαστικές αλυσίδες ανακύκλωσης, τους τελικούς χρήστες, τις επιχειρηματικές καινοτομίες και τις εθελοντικές δεσμεύσεις μείωσης των πλαστικών από τις εμπορικές εταιρείες.
Οι διαπραγματεύσεις στη Γενεύη περιελάμβαναν διαφωνίες σχετικά με το αν θα τεθούν όρια παραγωγής στα πλαστικά και πώς θα ενισχυθούν οι υποδομές ανακύκλωσης επιπλέον ή αντί αυτών των ορίων. Άλλες συζητήσεις αφορούσαν τον τρόπο διαχείρισης ορισμένων χημικών ουσιών στα πλαστικά και τον τρόπο προστασίας των κοινοτήτων πρώτης γραμμής που επηρεάζονται δυσανάλογα από την πλαστική ρύπανση.
Η Επιτροπή Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) έχει συμφωνήσει να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις «σε μελλοντική ημερομηνία». «Είμαστε απογοητευμένοι που οι διαπραγματεύσεις δεν κατέληξαν σε τελική συμφωνία, αλλά είμαστε αισιόδοξοι ότι η συζήτηση δεν έχει τελειώσει», δήλωσε η Amy Lestition Burke, CEO της Solid Waste Association of North America (SWANA).
Η βιομηχανία ανακύκλωσης βλέπει πολλαπλές οδούς για την πρόοδο της συνθήκης
Ορισμένες συνομιλίες στη Γενεύη επικεντρώθηκαν στην «υποστήριξη για βελτιωμένες υποδομές συλλογής και επεξεργασίας πλαστικών», καθώς και στον τρόπο αύξησης του ανακυκλωμένου περιεχομένου σε προϊόντα, δήλωσε η Kristyn Oldendorf, Senior director of public policy and communications της SWANA, η οποία συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις. «Αυτές οι συνομιλίες πιθανότατα θα συνεχίσουν να εξελίσσονται, καθώς οι διαπραγματευτές και τα ενδιαφερόμενα μέρη σκέφτονται τα επόμενα βήματα».
Η SWANA επισήμανε κάποιες ιδιαίτερα «ενθαρρυντικές» πτυχές του προσχεδίου της πρότασης της προεδρίας της Συνθήκης, το οποίο κυκλοφόρησε στις 13 Αυγούστου 2025 και θα μπορούσε να υποστηρίξει ορισμένες πρωτοβουλίες για τα απόβλητα και την ανακύκλωση. Το προσχέδιο ζητούσε την ανάπτυξη πολιτικών διαχείρισης πλαστικών αποβλήτων και οικονομικών στρατηγικών που να είναι «περιβαλλοντικά ορθές», καθώς και τη βελτίωση του σχεδιασμού των συσκευασιών, τον καθορισμό συγκεκριμένων στόχων συλλογής και ανακύκλωσης και τη διαφάνεια της συλλογής δεδομένων.
Οι φορείς εκμετάλλευσης εξοπλισμού ανακύκλωσης στάθμισαν επίσης την πρόοδο της συνθήκης, σημειώνοντας ότι οι διεθνείς επιχειρήσεις και οι συζητήσεις τους κατά τις συνομιλίες της Γενεύης τους έδωσαν προοπτική για το πώς οι χώρες μπορούν να συνεργαστούν για να περιορίσουν την πλαστική ρύπανση.
Ο Rish Mitra, ιδρυτής της εταιρείας εξοπλισμού διαλογής με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, Greyparrot, υποστηρίζει μια συνθήκη που περιλαμβάνει ανώτατα όρια για την παραγωγή πλαστικών. Η εταιρεία δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 20 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α.
«Κανείς με σοβαρές γνώσεις ή εμπειρία στη βιομηχανία αποβλήτων δεν πιστεύει ότι η ανακύκλωση από μόνη της μπορεί να αντιμετωπίσει το τεράστιο πρόβλημα της πλαστικής ρύπανσης. Η αντιμετώπιση οποιασδήποτε μορφής ρύπανσης απαιτεί διαχείριση ανάντη στην πηγή, όχι μόνο μετριασμό κατάντη».
Ο Tove Andersen, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας εξοπλισμού διαλογής Tomra, εξέφρασε τη «λύπη» του που η συνθήκη δεν οριστικοποιήθηκε και προέτρεψε τους διαπραγματευτές να υιοθετήσουν πολιτικές που αναγνωρίζουν τη διασύνδεση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων πλαστικών. «Οι αξιακές αλυσίδες την παραγωγής, κατανάλωσης και διαχείρισης των πλαστικών μετά τη χρήση, είναι διεθνούς χαρακτήρα και μια παγκόσμια συνθήκη θα ήταν ο ιδανικός τρόπος αντιμετώπισης των τεράστιων προκλήσεων για τη φύση, την υγεία και το κλίμα που αντιπροσωπεύει η άναρχη χρήση πλαστικού».
Εν τω μεταξύ, εμπορικές εταιρείες, όπως η PepsiCo, ζήτησαν «εναρμονισμένη» πρόοδο σε άλλες προσπάθειες ανακύκλωσης που αφορούν συγκεκριμένες χώρες, ώστε να λειτουργήσουν παράλληλα με μια ενδεχόμενη παγκόσμια συνθήκη. Για παράδειγμα, πρότειναν ότι «καλοσχεδιασμένα προγράμματα εκτεταμένης ευθύνης παραγωγού μπορούν να συμβάλουν στην κάλυψη του κενού υποδομών ανακύκλωσης, αλλά δεν υπάρχουν αρκετά αποτελεσματικά προγράμματα. Οι παγκόσμιες αρχές μπορούν να ανοίξουν το δρόμο για ταχεία δράση σε εθνικό επίπεδο», δήλωσε ο Anke Boykin, ανώτερος διευθυντής παγκόσμιας περιβαλλοντικής πολιτικής της PepsiCo.
Οι κατασκευαστές πλαστικών προτιμούν τις εθνικές προσπάθειες ανακύκλωσης από τα ανώτατα όρια παραγωγής
Ομάδες της βιομηχανίας πλαστικών που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις τάχθηκαν κατά των προτάσεων για περιορισμό της παραγωγής πλαστικών, λέγοντας ότι τέτοιοι περιορισμοί θα μπορούσαν να έχουν «αθέλητες συνέπειες» για την οικονομία ή για βασικούς κλάδους όπως οι εφοδιαστικές αλυσίδες ιατρικού εξοπλισμού.
Η Global Partners For Plastics Circularity, μια ομάδα μεγάλων παγκόσμιων κατασκευαστών πλαστικών και ενώσεων, έχει πιέσει για πολιτικές που μπορούν να αναπτυχθούν ανά χώρα. Ο όμιλος ενθαρρύνει «συνεχιζόμενες επενδύσεις σε καινοτομίες και έργα ανακύκλωσης από τον ιδιωτικό τομέα» αντί για ανώτατα όρια παραγωγής πλαστικών.
Ο όμιλος θεωρεί τη συνθήκη ως έναν τρόπο «δημιουργίας της ζήτησης από τον ιδιωτικό τομέα για την τόνωση των επενδύσεων στη συλλογή, τη διαλογή και την ανακύκλωση» και ζητά την εφαρμογή στόχων ποσοστού ανακύκλωσης ή απαιτήσεων για ανακυκλωμένο περιεχόμενο για τις συσκευασίες εμπορικών εταιρειών.
Ο διευθύνων σύμβουλος του American Chemistry Council (ACC), Chris Jahn, εκθείασε τον ρόλο των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις της Γενεύης, λέγοντας ότι μια ιδανική συμφωνία «θα βοηθήσει στην απελευθέρωση της αμερικανικής καινοτομίας για την επίλυση αυτής της παγκόσμιας πρόκλησης».
Η ACC ανέφερε επίσης ότι οι κατασκευαστές πλαστικών των ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί να «σχεδιάζουν προϊόντα για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση, να τα συλλέγουν και να τα ταξινομούν στο τέλος της ζωής τους και να τα μετατρέπουν σε νέα προϊόντα. Μια παγκόσμια συμφωνία για τον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης θα συμβάλλει στην αύξηση των επενδύσεων στην καινοτομία και τις υποδομές στις ΗΠΑ και παγκοσμίως».
Οι περιβαλλοντικές ομάδες ζητούν αυστηρότερους περιορισμούς στα πλαστικά
Οι περιβαλλοντικές ομάδες εξέφρασαν την απογοήτευση τους για το γεγονός ότι το τελευταίο προσχέδιο δεν έκανε ισχυρότερες εκκλήσεις για ανώτατα όρια παραγωγής πλαστικών ή περιορισμούς σε ορισμένες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή πλαστικών.
Ο Plastic Pollution Coalition δήλωσε την ικανοποίηση του για το γεγονός ότι ορισμένες χώρες απορρίπτουν ένα «αδύναμο» σχέδιο χωρίς τέτοιους περιορισμούς. Η Global Alliance for Incinerator Alternatives επέκρινε τους διοργανωτές της συνάντησης για την ιεράρχηση των απόψεων των ομάδων υποστήριξης των πλαστικών έναντι εκείνων των κοινοτήτων που επηρεάζονται περισσότερο από τη ρύπανση.
«Για χρόνια, ο Παγκόσμιος Νότος ήταν η κινητήρια δύναμη πίσω από τις πιο φιλόδοξες προτάσεις, αλλά η απουσία συναίνεσης μας εμπόδισε να φτάσουμε στη συνθήκη που χρειάζεται επειγόντως ο κόσμος», δήλωσε ο Eskedar Awgichew Ergete της Eco-Justice Ethiopia.
Η Ocean Conservancy ζήτησε τα μελλοντικά προσχέδια να περιλαμβάνουν πιο συγκεκριμένα μέτρα μείωσης των πλαστικών, καθώς και «επαρκή χρηματοδότηση» για την υλοποίηση μιας συνθήκης. αλλά και απαιτήσεις σύμφωνα με τις οποίες οι χώρες θα υποχρεούνται να ακολουθήσουν τις τελικές διατάξεις της συνθήκης.
«Συνολικά, αυτό το ενημερωμένο προσχέδιο φαίνεται να επικεντρώνεται στη διαχείριση των πλαστικών αποβλήτων και όχι στον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης, κάτι που αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο μίας τέτοιας σύμβασης», δήλωσε ο Nicholas Mallos, αντιπρόεδρος βιωσιμότητας των ωκεανών στην Ocean Conservancy.
Με πληροφορίες από wastedive.com
