Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης εντόπισαν κάτι πραγματικά εντυπωσιακό στον Ατλαντικό Ωκεανό: η μεγαλύτερη ποσότητα πλαστικής ρύπανσης ίσως δεν είναι πλέον ορατή με γυμνό μάτι. Αντί να επιπλέει στην επιφάνεια σε μεγαλύτερα κομμάτια, φαίνεται πως βρίσκεται κυρίως σε μορφή νανοπλαστικών, δηλαδή εξαιρετικά μικρών σωματιδίων που μετρώνται σε δισεκατομμυριοστά του μέτρου. Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Helge Niemann, ερευνητή στο NIOZ και καθηγητή Γεωχημείας στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, έλαβε χρηματοδότηση 3,5 εκατ. ευρώ, προκειμένου να μελετήσει σε μεγαλύτερο βάθος τα νανοπλαστικά και την τύχη τους στο περιβάλλον.
Η έρευνα αποκαλύπτει μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια
Ο Helge Niemann εκτιμά ότι «Υπάρχει περισσότερο πλαστικό με τη μορφή νανοσωματιδίων που επιπλέει σε αυτό το μέρος του ωκεανού, από ό,τι σε μορφή μεγαλύτερων μικρο- ή μακροπλαστικών που επιπλέουν στον Ατλαντικό ωκεανό ή ακόμα και σε όλους τους ωκεανούς του κόσμου!». Για τη συλλογή δεδομένων, η μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης, Sophie ten Hietbrink, πέρασε τέσσερις εβδομάδες στο ερευνητικό σκάφος RV Pelagia. Το πλοίο ταξίδεψε από τις Αζόρες στην ευρωπαϊκή υφαλοκρηπίδα, όπου συνέλεξε δείγματα νερού από 12 διαφορετικές τοποθεσίες.
Κάθε δείγμα φιλτραρίστηκε προσεκτικά για να αφαιρεθεί οτιδήποτε ήταν μεγαλύτερο από ένα μικρόμετρο. Αυτό που παρέμεινε περιείχε τα μικρότερα σωματίδια. «Ξηραίνοντας και θερμαίνοντας το υπόλοιπο υλικό, καταφέραμε να μετρήσουμε τα μόρια διαφορετικών τύπων πλαστικών στο εργαστήριο, χρησιμοποιώντας φασματομετρία μάζας», εξηγεί η Ten Hietbrink.
Προηγούμενες μελέτες είχαν επιβεβαιώσει την ύπαρξη νανοπλαστικών στο νερό των ωκεανών, αλλά κανείς δεν είχε καταφέρει να υπολογίσει πόσα υπήρχαν στην πραγματικότητα. Αυτή η έρευνα σηματοδοτεί την πρώτη φορά που οι επιστήμονες κατέληξαν σε μια ουσιαστική εκτίμηση. Ο Niemann σημειώνει ότι αυτή η σημαντική ανακάλυψη κατέστη δυνατή χάρη στον συνδυασμό της έρευνας για τους ωκεανούς με την εμπειρογνωμοσύνη της ατμοσφαιρικής επιστήμης, συμπεριλαμβανομένης της συνεισφοράς ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, όπως ο Dusân Materic.
27 εκατομμύρια τόνοι αόρατου πλαστικού
Όταν η ομάδα κλιμάκωσε τις μετρήσεις της σε όλο τον Βόρειο Ατλαντικό, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Εκτιμούν ότι περίπου 27 εκατ. τόνοι νανοπλαστικών επιπλέουν μόνο σε αυτήν την περιοχή.
«Πρόκειται για μία σοκαριστική ποσότητα», λέει η Ten Hietbrink. Το εύρημα μπορεί επιτέλους να εξηγήσει ένα μακροχρόνιο μυστήριο. Οι επιστήμονες δυσκολεύονται να εξηγήσουν που βρίσκονται όλα τα πλαστικά που έχουν παραχθεί ποτέ. Μεγάλο μέρος τους δεν είχε εντοπιστεί. Αυτή η μελέτη υποδηλώνει ότι ένα μεγάλο μέρος έχει διασπαστεί σε μικροσκοπικά σωματίδια που τώρα αιωρούνται σε όλο τον ωκεανό.
Πώς τα νανοπλαστικά εισέρχονται στον ωκεανό
Τα μικροσκοπικά πλαστικά προέρχονται από πολλαπλές πηγές. Μεγαλύτερα πλαστικά υπολείμματα μπορούν να θρυμματιστούν με την πάροδο του χρόνου λόγω του φως του ήλιου. Τα ποτάμια μεταφέρουν επίσης πλαστικά σωματίδια από την ξηρά στη θάλασσα.
Μια άλλη οδός προέρχεται από την ατμόσφαιρα. Τα νανοπλαστικά μπορούν να ταξιδέψουν στον αέρα και να πέσουν στον ωκεανό με τη βροχή ή να καθιζάνουν απευθείας στην επιφάνεια του νερού μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως ξηρή εναπόθεση.
Πιθανοί κίνδυνοι για τα οικοσυστήματα και την ανθρώπινη υγεία
Η εκτεταμένη παρουσία νανοπλαστικών στους ωκεανούς εγείρει σοβαρές ανησυχίες. Ο Niemann επισημαίνει ότι αυτά τα σωματίδια είναι αρκετά μικρά ώστε να εισέλθουν σε ζωντανούς οργανισμούς.
«Είναι ήδη γνωστό ότι τα νανοπλαστικά μπορούν να διεισδύσουν στο ανθρώπινο σώμα. Βρίσκονται ακόμη και στον εγκεφαλικό ιστό», λέει. Επειδή είναι πλέον γνωστό ότι υπάρχουν σε όλο τον ωκεανό, πιθανότατα μετακινούνται μέσω ολόκληρων τροφικών αλυσίδων, από τους μικροοργανισμούς, τα ψάρια και τελικά στους ανθρώπους. Ο πλήρης αντίκτυπος στα οικοσυστήματα και την υγεία είναι ακόμη ασαφής και απαιτεί περαιτέρω μελέτη. καθώς υπάρχουν ακόμη σημαντικά κενά στη γνώση. Οι ερευνητές δεν ανίχνευσαν ορισμένα κοινά πλαστικά, όπως το πολυαιθυλένιο ή το πολυπροπυλένιο, στο μικρότερο εύρος σωματιδίων.
«Είναι πιθανό αυτά να καλύφθηκαν από άλλα μόρια στη μελέτη», λέει ο Niemann. Η ομάδα θέλει επίσης να διαπιστώσει εάν υπάρχουν παρόμοια επίπεδα νανοπλαστικών σε άλλους ωκεανούς. Οι πρώτες ενδείξεις υποδηλώνουν ότι αυτό θα μπορούσε να ισχύει. Ενώ αυτή η ανακάλυψη καλύπτει ένα κρίσιμο κενό στην κατανόηση της ρύπανσης των ωκεανών, παρουσιάζει επίσης μια δύσκολη πραγματικότητα. Τα σωματίδια είναι πολύ μικρά και βρίσκονται παντού, συνεπώς είναι δύσκολο να απομακρυνθούν. «Τα νανοπλαστικά που υπάρχουν στον ωκεανό δεν μπορούν ποτέ να καθαριστούν», τονίζει ο Niemann. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη πρόληψης της περαιτέρω πλαστικής ρύπανσης, προτού αυτή μετατραπεί σε ένα ακόμη πιο επίμονο και αόρατο πρόβλημα.
Με πληροφορίες από sciencedaily.com
