Το EIT RawMaterials, οργανισμός που χρηματοδοτείται εν μέρει από την ΕΕ, συνεργάζεται με τη γερμανική ψηφιακή πλατφόρμα Metalshub για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας και τιμολόγησης κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών. Στόχος είναι η ανάπτυξη περιφερειακών τιμών αναφοράς, ανεξάρτητων από τις τιμές που διαμορφώνονται κυρίως στην Κίνα, ώστε να ενισχυθεί η διαφάνεια της αγοράς και να καταστούν χρηματοδοτήσιμα νέα έργα εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης στην Ευρώπη.
Η πρωτοβουλία εστιάζει σε πρώτες ύλες όπως οι σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά, τα οποία είναι απαραίτητα για την καθαρή ενέργεια, την ηλεκτροκίνηση, τα ηλεκτρονικά και την αμυντική βιομηχανία. Σύμφωνα με το Reuters, η Κίνα αντιπροσωπεύει περίπου το 90% της παγκόσμιας παραγωγής επεξεργασμένων σπάνιων γαιών, γεγονός που δίνει ιδιαίτερη γεωοικονομική σημασία στην ευρωπαϊκή προσπάθεια δημιουργίας ανεξάρτητων μηχανισμών τιμολόγησης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ΗΠΑ και κάποιες χώρες της Δύσης προσπαθούν να καθορίσουν τις δικές τους τιμές αναφοράς για κρίσιμα ορυκτά, ώστε να μειώσουν την εξάρτηση από την Κίνα. «Το βασικό πρόβλημα που επιχειρείται να αντιμετωπιστεί είναι η απουσία βαθιάς, διαφανούς και αξιόπιστης spot αγοράς για κρίσιμα ορυκτά στην Ευρώπη. Σήμερα, πολλές συναλλαγές βασίζονται σε αδιαφανείς διμερείς συμφωνίες ή σε δείκτες τιμών που δεν αντικατοπτρίζουν πάντα τις πραγματικές ευρωπαϊκές συνθήκες προσφοράς και ζήτησης. Αυτό αυξάνει τον επενδυτικό κίνδυνο, δυσκολεύει την αποτίμηση έργων και αποθαρρύνει τη χρηματοδότηση νέων παραγωγικών δυνατοτήτων», δήλωσε ο Bernd Schaefer, Διευθύνων Σύμβουλος του EIT RawMaterials.
Συνεπώς, αρκετά νέα ορυχεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας μεταλλευμάτων δυσκολεύονται να χρηματοδοτηθούν λόγω αβέβαιων προοπτικών για το ύψος των τιμών, οι οποίες καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό στην Κίνα και έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις.
Το EIT RawMaterials, με συμμετέχουσες περισσότερες από 300 εταιρείες, ακαδημαϊκές δομές και άλλους εμπλεκόμενους στον τομέα, συνεργάζεται με την Metalshub για την επέκταση της πλατφόρμας του ιδιωτικού γερμανικού ομίλου, προσθέτοντας spot trading για σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά και αναπτύσσοντας αξιόπιστους δείκτες τιμών.
Η Metalshub μπορεί να φιλοξενήσει συναλλαγές στην πλατφόρμα της, ενώ ο δείκτης τιμών αναμένεται να ανατεθεί σε εξωτερικό φορέα, ώστε να πληροί τις απαιτήσεις αξιοπιστίας και ρυθμιστικής συμμόρφωσης. Η πιλοτική λειτουργία του συστήματος στοχεύεται εντός 12 μηνών, αν υπάρξει η απαραίτητη πολιτική και ρυθμιστική έγκριση, σύμφωνα με δηλώσεις του διευθύνοντα συμβούλου της Metalshub, Frank Jackel.
Έχουν διεξαχθεί συζητήσεις με ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων εμπόρων, εταιρειών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής, δήλωσε ο Schaefer, αρνούμενος να δώσει ονόματα των εταιρειών με τις οποίες μίλησε ή σχόλια που έλαβε.
Το ερώτημα της ρευστότητας
Η Metalshub παρέχει υπηρεσίες ψηφιακής εμπορίας υλικών που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία χάλυβα, καθώς και πρώτων υλών για την αλυσίδα αξίας του αλουμινίου, όπως η αλουμίνα και το νικέλιο. Η πλατφόρμα έχει επίσης αξιοποιηθεί για διαδικτυακές συναλλαγές λιθίου και γραφίτη, μεταξύ άλλων μέσω σχετικών δημοπρασιών.
Σύμφωνα με τον Jackel, η Metalshub μπορεί να φιλοξενεί τις συναλλαγές, ωστόσο η δημιουργία και διαχείριση του δείκτη τιμών θα ανατεθεί σε εξωτερικό συνεργάτη, ώστε να διασφαλιστούν η αξιοπιστία, η ανεξαρτησία και η συμμόρφωση με τα ισχύοντα κανονιστικά πλαίσια. Όπως επισήμανε, «οι αγορές κρίσιμων ορυκτών παραμένουν κατακερματισμένες, αδιαφανείς και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από διμερείς διαπραγματεύσεις και εκτιμήσεις τιμών που βασίζονται σε περιορισμένα και χειροκίνητα συλλεγόμενα δεδομένα».
Ο Schaefer σημείωσε ότι η πρόσφατη ευρωπαϊκή πλατφόρμα συγκέντρωσης ζήτησης για ΚΟΠΥ δεν επαρκεί για τον καθορισμό περιφερειακών τιμών αναφοράς, οι οποίες θεωρούνται απαραίτητες για την υποστήριξη της εγχώριας βιομηχανίας και τη χρηματοδότηση νέων έργων.
Συγκεκριμένα, στις 13 Απριλίου 2026 η ΕΕ έθεσε σε λειτουργία, στο πλαίσιο της Πλατφόρμας Ενέργειας και Πρώτων Υλών, το σκέλος που αφορά τις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες. Η πλατφόρμα αποσκοπεί στη σύνδεση ευρωπαίων αγοραστών 17 στρατηγικών πρώτων υλών με τρίτους προμηθευτές. Ωστόσο, δεν καθορίζει η ίδια τιμές συναλλαγών, αλλά αφήνει τα δύο μέρη να τις διαμορφώσουν μέσω μεταξύ τους διαπραγματεύσεων.
Παρά τις επιφυλάξεις σχετικά με την περιορισμένη ρευστότητα σε κρίσιμα ορυκτά που διαπραγματεύονται εκτός Κίνας, οι Schaefer και Jackel υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ήδη επαρκή δεδομένα συναλλαγών για τη δημιουργία ευρωπαϊκών τιμών αναφοράς. «Υπάρχουν αρκετά σημεία δεδομένων από συναλλαγές που πραγματοποιούνται αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη ώστε να διαμορφωθεί μια αντιπροσωπευτική τιμή αγοράς, για παράδειγμα στις σπάνιες γαίες», δήλωσε ο Schaefer.
Η πρωτοβουλία αναμένεται να ξεκινήσει από την Ευρώπη, με την προοπτική να επεκταθεί μελλοντικά και σε άλλες δυτικές αγορές, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη ρευστότητα και τη στρατηγική αυτονομία στις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Με πληροφορίες από reuters.com
