Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τα σχέδια της για τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών (ΚΟΠΥ), με την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία να αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους καθώς η ένωση κινείται για να μειώσει την εξάρτηση της από την Κίνα. Παράλληλα, εξετάζονται κοινές προδιαγραφές για το ποια υλικά θα θεωρούνται στρατηγικά, τα ελάχιστα επίπεδα αποθεματοποίησης και ο συντονισμός προμηθειών μεταξύ κρατών-μελών, ώστε να αποφεύγεται ο ανταγωνισμός εντός της ΕΕ.
Η ΕΕ αποκάλυψε το σχέδιο RESourceEU τον Δεκέμβριο 2025 για τον περιορισμό της εξάρτησης της από την Κίνα για βασικές πρώτες ύλες. Το σχέδιο περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός κοινού αποθέματος και περιορισμών στις εξαγωγές επαναχρησιμοποιήσιμου scrap μετάλλων και αποβλήτων που περιέχουν σπάνιες γαίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ακόμη κάνει διαθέσιμες τις λεπτομέρειες του σχεδίου.
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός βιομηχανικών μετάλλων και ορυκτών στον κόσμο. Οι έλεγχοι εξαγωγών που έχει επιβάλει από το 2023 σε γάλλιο, γερμάνιο, βολφράμιο, ίνδιο, μολυβδαίνιο, αντιμόνιο και βαριές σπάνιες γαίες, όπως το δυσπρόσιο και το τέρβιο, έχουν διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες για τις βιομηχανίες τρίτων χωρών.
Καθώς η Ευρώπη δε διαθέτει ικανότητα επεξεργασίας και αντιμετωπίζει μεγάλους χρόνους διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας, τα στρατηγικά αποθέματα θεωρούνται ένα από τα λίγα διαθέσιμα εργαλεία για να προστατεύσουν την οικονομία της από τους περιορισμούς των εξαγωγών της Κίνας, να διαφυλάξουν την παραγωγή αμυντικών τεχνολογιών και να προστατεύσουν τους στόχους της ενεργειακής μετάβασης.
Καθορισμένοι ρόλοι
Καλά πληροφορημένες πηγές αναφέρουν ότι υπήρξε κίνηση προς την ανάπτυξη αποθεμάτων κρίσιμων ορυκτών. Η Γαλλία θα εργαστεί για τη χρηματοδότηση των αγορών, η Γερμανία θα χειριστεί την προμήθεια και η Ιταλία θα αναλάβει την αποθήκευση, σύμφωνα με τρεις πηγές που παρευρέθηκαν σε συνάντηση με αξιωματούχους της ΕΕ τον Δεκέμβριο 2025. Η Ιταλία και η Γερμανία έχουν ήδη υποσχεθεί να εργαστούν από κοινού για να εξασφαλίσουν εφοδιαστικές αλυσίδες πρώτων υλών ζωτικής σημασίας για τις βιομηχανίες τους.
«Βασιζόμενη στην ανακοίνωση του σχεδίου RESourceEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται στενά με πολλά κράτη-μέλη σε ένα πιλοτικό έργο για την ενίσχυση των αποθεμάτων κρίσιμων πρώτων υλών της ΕΕ. Επί του παρόντος, σε αυτή την προσπάθεια συμμετέχουν 10 κράτη-μέλη», δήλωσε εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Ο εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι οι χώρες χωρίστηκαν σε ομάδες εργασίας για να αξιολογήσουν τον όγκο των ορυκτών, την εφοδιαστική αλυσίδα και τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την κάλυψη του κόστους παραγόντων όπως η μακροπρόθεσμη αποθήκευση.
Η συνάντηση του Δεκεμβρίου επικεντρώθηκε στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαχειρίζονται η Pacorini Global Services με έδρα την Ιταλία και η C. Steinweg με έδρα την Ολλανδία, ανέφεραν οι πηγές. Μία πηγή εξέφρασε την απογοήτευση της για την αργή πρόοδο της ΕΕ, λέγοντας ότι υπήρχαν πολλές ομάδες εργασίας, πολλή συζήτηση, αλλά λίγη δράση.
Οι πηγές δεν είχαν πληροφορίες σχετικά με το με ποιες τράπεζες μιλούσε η Γαλλία ή ποιους παραγωγούς είχε προσεγγίσει η Γερμανία. Μια άλλη πηγή ανέφερε ότι η Ιταλία «βρίσκεται σε συντονιστικές συνομιλίες με την Επιτροπή και, σε τεχνικό επίπεδο, με άλλα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και της Γαλλίας, τα οποία συμμετέχουν στην ειδική ομάδα εργασίας».
Ο κατάλογος ΚΟΠΥ της ΕΕ περιλαμβάνει 34 πρώτες ύλες, εκ των οποίων οι 17 χαρακτηρίζονται ως Στρατηγικές Πρώτες Ύλες, επειδή θεωρούνται οι πιο απαραίτητες για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καθώς και για την άμυνα και την αεροδιαστημική. Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, δήλωσε τον Οκτώβριο 2025 ότι η ΕΕ θα επιδιώξει να επιταχύνει τις εταιρικές σχέσεις στον τομέα των πρώτων υλών με χώρες όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Χιλή, η Γροιλανδία, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και η Ουκρανία.
Με πληροφορίες από reuters.com
