Βολφράμιο, ένα στοιχείο με εξαιρετικές ιδιότητες

Βολφράμιο, ένα στοιχείο με εξαιρετικές ιδιότητες

Διατρητικές σφαίρες πυροβόλων όπλων, ακροφύσια πυραύλων και τρυπάνια για κοπή συμπαγούς βράχου, είναι μερικά μόνο από τα προϊόντα που κατασκευάζονται από βολφράμιο, ένα από τα πιο σκληρά και ανθεκτικά στη θερμότητα στοιχεία στο σύμπαν.

Disclaimer: Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή ή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος διαδικτυακού τόπου με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς αναφορά στο RAWMATHUB.GR ή χωρίς την προηγούμενη γραπτή άδεια του RAWMATHUB.GR. 

Το βολφράμιο, όπως και τα περισσότερα άλλα μεταλλικά στοιχεία, δεν βρίσκεται στη φύση ως ένα γυαλιστερό κομμάτι μετάλλου. Χρειάζεται να απομονωθεί χημικά από άλλες ενώσεις, σε αυτήν την περίπτωση το φυσικό ορυκτό βολφραμίτη. Γι' αυτό το λόγο το σύμβολο του βολφραμίου στον περιοδικό πίνακα δεν είναι T αλλά W, που είναι συντομογραφία του "wolfram". Το όνομα βολφράμιο σημαίνει στα σουηδικά "βαριά πέτρα", μια αναφορά στην ασυνήθιστη πυκνότητα και βάρος του στοιχείου. Ο ατομικός του αριθμός (ο αριθμός των πρωτονίων στον πυρήνα του ατόμου του) είναι 74 και το ατομικό του βάρος (σταθμισμένος μέσος όρος των φυσικών ισοτόπων του) είναι 183,84.

Ένα ζευγάρι Ισπανών χημικών (και αδερφών), ο Juan José και ο Fausto Elhuyar, πιστώνονται με την ανακάλυψη του βολφραμίου το 1783 όταν απομόνωσαν για πρώτη φορά το γκριζόλευκο μέταλλο από τον βολφραμίτη.

Το υψηλότερο σημείο τήξης από όλα τα μέταλλα

Μία από τις πιο εντυπωσιακές και χρήσιμες ιδιότητες του βολφραμίου είναι το υψηλό σημείο τήξης του, το υψηλότερο από όλα τα μεταλλικά στοιχεία. Το καθαρό βολφράμιο τήκεται στους 3.422 οC και δεν θα έρθει σε βρασμό έως ότου οι θερμοκρασίες φτάσουν τους 5.555 οC, που είναι η ίδια θερμοκρασία με τη φωτόσφαιρα του ήλιου.

Ο σίδηρος, για σύγκριση, έχει σημείο τήξης στους 1.538 οC και ο χρυσός μετατρέπεται σε υγρό στους 1.064,18 οC.

Όλα τα μέταλλα έχουν σχετικά υψηλά σημεία τήξης επειδή τα άτομα τους συγκρατούνται μεταξύ τους με στενούς μεταλλικούς δεσμούς, λέει ο John Newsam, ένας χημικός, μέλος της Αμερικανικής Χημικής Εταιρείας. Οι μεταλλικοί δεσμοί είναι τόσο ισχυροί επειδή μοιράζονται ηλεκτρόνια σε μια ολόκληρη τρισδιάστατη διάταξη ατόμων. Ο Newsam λέει ότι το βολφράμιο ξεπερνά τα άλλα μέταλλα λόγω της ασυνήθιστης αντοχής και κατευθυντικότητας των μεταλλικών δεσμών του.

"Γιατί είναι αυτό σημαντικό;" ρωτάει ο Newsam. "Σκεφτείτε τον Edison να δουλεύει σε νήματα για τον λαμπτήρα πυρακτώσεως. Χρειαζόταν ένα υλικό που όχι μόνο να εκπέμπει φως αλλά και να μη λιώνει από τη θερμότητα."

Ο Edison πειραματίστηκε με πολλά διαφορετικά υλικά για νήματα λαμπτήρων, μεταξύ των οποίων η πλατίνα, το ιρίδιο, καθώς και το μπαμπού, αλλά ήταν ένας άλλος Αμερικανός εφευρέτης, ο William Coolidge, που πιστώθηκε με την κατασκευή των νημάτων βολφραμίου που χρησιμοποιήθηκαν στους περισσότερους λαμπτήρες κατά τον 20ό αιώνα.

Το υψηλό σημείο τήξης του βολφραμίου έχει και άλλα πλεονεκτήματα, όπως όταν αναμιγνύεται ως κράμα με υλικά όπως ο χάλυβας. Τα κράματα βολφραμίου επιστρώνονται σε τμήματα διαστημικών και στρατιωτικών πυραύλων που πρέπει να αντέχουν την τεράστια θερμότητα, συμπεριλαμβανομένων των ακροφυσίων του κινητήρα που εκτοξεύουν εκρηκτικά ρεύματα καυσίμου σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες.

Γιατί το βολφράμιο είναι τόσο βαρύ

Η πυκνότητα των διαφορετικών στοιχείων είναι μια ένδειξη του μεγέθους των ατόμων που τα απαρτίζουν. Όσο πιο χαμηλά φτάνουμε στον περιοδικό πίνακα, τόσο μεγαλύτερα και βαρύτερα είναι τα άτομα.

"Τα βαρύτερα στοιχεία, όπως το βολφράμιο, έχουν περισσότερα πρωτόνια και νετρόνια στον πυρήνα τους και περισσότερα ηλεκτρόνια σε τροχιά γύρω από τον πυρήνα», λέει ο Newsam. "Αυτό σημαίνει ότι το βάρος ενός ατόμου αυξάνεται σημαντικά καθώς κατεβαίνουμε στον περιοδικό πίνακα."

Πρακτικά, εάν κρατούσαμε ένα κομμάτι βολφραμίου στο ένα χέρι και κρατούσαμε τον ίδιο όγκο ασημιού ή σιδήρου στο άλλο χέρι, θα αισθανόμασταν το βολφράμιο πολύ πιο βαρύ. Συγκεκριμένα, η πυκνότητα του βολφραμίου είναι 19,3 γραμμάρια ανά κυβικό εκατοστό. Το ασήμι, σε σύγκριση, είναι περίπου το μισό σε πυκνότητα από το βολφράμιο (10,5 g/cm3) και ο σίδηρος είναι σχεδόν το ένα τρίτο (7,9 g / cm3).

Το βάρος, λόγω υψηλής πυκνότητας, του βολφραμίου μπορεί να είναι πλεονέκτημα σε ορισμένες εφαρμογές. Χρησιμοποιείται συχνά σε σφαίρες διάτρησης θωράκισης, για παράδειγμα, για την πυκνότητα και τη σκληρότητά του. Ο στρατός χρησιμοποιεί επίσης βολφράμιο για να κατασκευάσει τα λεγόμενα όπλα «βομβαρδισμού κινητικής ενέργειας» που εκτοξεύουν μια ράβδο βολφραμίου ως ένα αερομεταφερόμενο πολιορκητικό κριό για να διαπεράσει τοίχους και θωρακίσεις τανκ.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ φέρεται να πειραματίστηκε με μια ιδέα που είχε την κωδική ονομασία Project Thor. Το αντικείμενο του project ήταν η εκτόξευση μιας δέσμης ράβδων βολφραμίου μήκους 20 ποδιών (6 μέτρων) από τροχιά σε εχθρικούς στόχους. Αυτές οι ράβδοι θα είχαν την καταστροφική δύναμη ενός πυρηνικού όπλου, αλλά χωρίς το διασκορπισμό ραδιενεργού υλικού που ακολουθεί μία πυρηνική έκρηξη. Αποδείχθηκε, ωστόσο, ότι το κόστος της εκτόξευσης των βαριών ράβδων από το διάστημα ήταν απαγορευτικά ακριβό.

Το βολφράμιο χρησιμοποιείται επίσης για την κατασκευή δαχτυλιδιών.

Μόνο τα διαμάντια είναι σκληρότερα από το καρβίδιο του βολφραμίου

Το καθαρό βολφράμιο δεν είναι τόσο σκληρό — μπορείτε να το κόψετε με ένα πριόνι χειρός — αλλά όταν το βολφράμιο συνδυάζεται με μικρές ποσότητες άνθρακα, προκύπτει το καρβίδιο του βολφραμίου, ένα από τα υλικά με εξαιρετικά υψηλή σκληρότητα.

«Όταν βάζετε μικρές ποσότητες άνθρακα ή άλλων μετάλλων στο βολφράμιο, ενισχύουν τη δομή του και την εμποδίζουν να παραμορφωθεί εύκολα», λέει ο Newsam.

Το καρβίδιο του βολφραμίου είναι τόσο σκληρό που μπορεί να κοπεί μόνο με τη χρήση διαμαντιών, και ακόμη και τότε, τα διαμάντια λειτουργούν μόνο εάν το καρβίδιο του βολφραμίου δεν έχει ολοκληρώσει πλήρως τον κύκλο επεξεργασίας του. Το καρβίδιο του βολφραμίου είναι έως και τρεις φορές πιο άκαμπτο από τον χάλυβα, μπορεί να διαρκέσει έως και 100 φορές περισσότερο από τον χάλυβα σε συνθήκες υψηλής τριβής και έχει τη μεγαλύτερη αντοχή σε θλίψη από όλα τα σφυρήλατα μέταλλα, πράγμα που σημαίνει ότι δεν βαθουλώνει ή παραμορφώνεται όταν πιέζεται κάτω από τεράστια δύναμη.

Η πιο κοινή χρήση για το καρβίδιο του βολφραμίου — και ο τελικός προορισμός για το μεγαλύτερο μέρος του βολφραμίου που εξορύσσεται στον πλανήτη — είναι εξειδικευμένα εργαλεία και τρυπάνια εξειδικευμένων χρήσεων. Οποιοδήποτε είδος τρυπανιού για την κοπή μετάλλου ή συμπαγούς βράχου πρέπει να αντέχει σε μεγάλα επίπεδα τριβής χωρίς να χάνει την κοπτική του ικανότητα ή να σπάει. Μόνο τα τρυπάνια από διαμάντια είναι πιο σκληρά από το καρβίδιο του βολφραμίου, αλλά είναι επίσης πολύ πιο ακριβά.

Άλλες χρήσεις του βολφραμίου

Η σκληρότητα, η πυκνότητα και η αντίσταση στη θερμότητα του βολφραμίου, το καθιστούν ιδανικό για πολλές εξειδικευμένες εφαρμογές:

  • Τα ηλεκτρονικά μικροσκόπια εκτοξεύουν ένα ρεύμα ηλεκτρονίων από ένα ειδικό άκρο εκπομπής από βολφράμιο.
  • Οι περισσότερες συγκολλήσεις μεταξύ μετάλλου και γυαλιού γίνονται από βολφράμιο, επειδή το βολφράμιο διαστέλλεται και συστέλλεται με τον ίδιο ρυθμό όπως το βοριοπυριτικό γυαλί, το πιο κοινό είδος γυαλιού.
  • Οι ανυψώσεις στις πίστες του snowmobile είναι κατασκευασμένες από κράματα βολφραμίου.
  • Τα βελάκια επαγγελματικής ποιότητας κατασκευάζονται από βολφράμιο.
  • Σε στυλό με χρήση σφαιριδίου, το σφαιρίδιο κατασκευάζεται συχνά από καρβίδιο του βολφραμίου.
  • Η βιομηχανία κοσμημάτων κατασκευάζει δαχτυλίδια από καρβίδιο του βολφραμίου.

Πηγή: HowStuffWorks.com

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ RAWMATHUB.GR

Image

Έγκυρη ενημέρωση για την αξιακή αλυσίδα των raw materials

NEWSLETTER